Đầu tiên phải nhắc tới Công viên Tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh, tọa lạc tại phố đi bộ Nguyễn Huệ, phía trước trụ sở UBND TP Hồ Chí Minh. Tượng đài Bác Hồ được khánh thành dịp kỷ niệm 125 năm Ngày sinh của Bác. Đây là công trình hội tụ nhiều ý nghĩa sâu sắc, thỏa lòng mong đợi của nhân dân TP Hồ Chí Minh và cả nước. Ông Nguyễn Văn Tòng, 89 tuổi, nguyên Giám đốc Sở Văn hóa-Thông tin TP Hồ Chí Minh (nay là Sở Văn hóa-Thể thao), nhớ lại: “Ngay từ những năm đầu mới giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, Đảng bộ, chính quyền và quân, dân TP Hồ Chí Minh đã có nguyện vọng xây dựng Tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh để tỏ lòng tôn kính, ước mong được một lần “đón Bác vô thăm”. Thế hệ chúng tôi sinh ra trong lửa đạn, sống trong sự khốc liệt của chiến tranh nên mong ước đó càng cháy bỏng”.

leftcenterrightdel
Công viên Tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh tại TP Hồ Chí Minh.

Được sự nhất trí của Trung ương Đảng và Chính phủ, Thành ủy, UBND TP Hồ Chí Minh đã khởi động công trình văn hóa mang ý nghĩa này bằng cuộc thi sáng tác mẫu Tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh, phát động từ tháng 5-2013. Trong số 32 mẫu phác thảo đưa ra trưng bày, lấy ý kiến rộng rãi của các tầng lớp nhân dân, hội đồng chuyên môn đã tuyển chọn mẫu phác thảo của nhà điêu khắc Lâm Quang Nới để góp ý. Sau nhiều lần chỉnh sửa theo ý kiến của các nhà chuyên môn và đông đảo người dân, mẫu phác thảo được hoàn thiện, triển khai xây dựng tượng đài. Đồng chí Phạm Phương Thảo, nguyên Phó bí thư Thành ủy, nguyên Chủ tịch HĐND TP Hồ Chí Minh, chia sẻ: Thể theo nguyện vọng của Đảng bộ, chính quyền, quân và dân thành phố, vị trí đặt tượng đài Bác Hồ được chọn ngay phía trước trụ sở UBND thành phố, nhìn về Bến Nhà Rồng như một biểu tượng của ý Đảng, lòng dân, của tình cảm và lòng ngưỡng vọng. Nơi đây trước kia đã có một pho tượng Bác Hồ với các cháu thiếu nhi, song quy mô chưa thực sự xứng tầm, chưa lột tả hết tình cảm và mong ước của đồng bào, chiến sĩ phương Nam mong nhớ Bác. Người đứng đó, giữa trung tâm thành phố, dáng khoan thai, lồng lộng, ấm áp, tươi cười vẫy tay chào đón, dành tình cảm yêu thương, bao dung, hồn hậu với các thế hệ con cháu nước nhà và bè bạn quốc tế gần xa...

Bên kia sông Sài Gòn, trong khuôn viên Bảo tàng Hồ Chí Minh (Chi nhánh TP Hồ Chí Minh) trên Bến Nhà Rồng, tượng đài người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành là một công trình văn hóa đặc sắc. Hình ảnh Người đang bước đi, nhìn về phía sông Sài Gòn-bến Bạch Đằng, nơi ngày xưa chàng thanh niên Nguyễn Tất Thành ra đi tìm đường cứu nước, gợi lên trong tâm tưởng chúng ta niềm tự hào khôn tả. Bên trong bảo tàng có một không gian linh thiêng, đặt tượng Bác Hồ đọc Báo Nhân Dân, do Ban quản lý Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh tặng. Theo TS Nguyễn Thị Hoa Xinh, nguyên Giám đốc Bảo tàng Hồ Chí Minh (Chi nhánh TP Hồ Chí Minh), Bến Nhà Rồng là một di sản kiến trúc độc đáo. Đây là nơi ghi dấu ấn Sài Gòn-TP Hồ Chí Minh, là một thương cảng sầm uất bậc nhất khu vực Đông Dương, nơi tụ hội và khởi hành của những chuyến viễn du. Chính tại nơi này, vào ngày 5-6-1911, người con vĩ đại của dân tộc đã xuống con tàu Amiral Latouche Tréville làm phụ bếp, bôn ba tìm đường cứu nước. Năm 2003, TP Hồ Chí Minh đã dựng tượng đài Nguyễn Tất Thành tại Bến Nhà Rồng. Từ đó đến nay, cùng với các tư liệu lịch sử, tượng đài Nguyễn Tất Thành là điểm đến không thể thiếu trong hành trình tham quan của đông đảo du khách; nơi dâng hương tưởng niệm Bác Hồ trong những ngày trọng đại của đất nước và TP Hồ Chí Minh.

leftcenterrightdel
Đông đảo du khách tham quan, chụp hình lưu niệm dưới chân Tượng đài Nguyễn Tất Thành tại Bến Nhà Rồng.

Mới đây, công trình Nhà thiếu nhi TP Hồ Chí Minh được khánh thành. Ngay phía trước tòa nhà hình khối cách điệu mầm cây, cánh diều và tổ chim, thể hiện nơi chắp cánh ước mơ cho thiếu nhi, tượng Bác Hồ với thiếu nhi được dựng trang trọng, gần gũi. Công trình tượng đài này trước đây đặt ở không gian trước trụ sở HĐND, UBND thành phố. Tượng được cung thỉnh về nhà thiếu nhi trước khi hoàn thành Công viên Tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh. Chị Phan Thị Thanh Phương, Phó bí thư Thành đoàn, Chủ tịch Hội đồng Đội TP Hồ Chí Minh, chia sẻ: “Cung thỉnh tượng Bác Hồ với thiếu nhi về an tọa tại nhà thiếu nhi thành phố làm cho không gian vui chơi của các em trở nên ấm áp, thân thương, đồng thời cổ vũ thiếu niên, nhi đồng thành phố học tập, làm theo những điều Bác Hồ dạy”.

Những địa điểm dựng tượng Bác trong lòng thành phố mang tên Người trở thành những không gian lịch sử, văn hóa, chứng kiến các sự kiện lớn của thành phố, là hình ảnh tạc vào lòng nhân dân TP Hồ Chí Minh niềm tôn kính thiêng liêng, đời đời bền vững...

Bài và ảnh: HOÀNG XUÂN