Trong 3 chiếc điện thoại này có một chiếc vỏ nhựa màu xanh nõn chuối và hai chiếc vỏ màu đen. Theo sách “Mỗi câu chuyện nhỏ, một bài học lớn” của Khu di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch, thì chiếc điện thoại có vỏ nhựa màu xanh nõn chuối được lắp đặt vào ngày 1-5-1965. Tổ lắp đặt máy gồm các đồng chí: Trần Do, Nguyễn Văn Mẫn và Nguyễn Thị Thanh Nhã, là công nhân của Phòng Điện thoại, Cục Bưu điện Trung ương phối hợp với đồng chí La Văn Mạc, cán bộ Bộ tư lệnh Thông tin liên lạc. Máy được mang số 729 thuộc Tổng đài 600 Văn phòng Phủ Thủ tướng. Qua chiếc điện thoại này, Bác Hồ có thể liên hệ thẳng đến các nơi cần gọi như: Đồng chí Ba (Bí thư thứ nhất Lê Duẩn): Số máy 22; đồng chí Tô (Thủ tướng Phạm Văn Đồng): Số máy 41; đồng chí Năm (Chủ tịch Ủy ban Thường vụ Quốc hội Trường Chinh): Số máy 42; đồng chí Văn (Đại tướng Võ Nguyên Giáp): Số máy 39… Các máy ở nơi khác gọi đến đều phải qua Tổng đài 5.

leftcenterrightdel

Ba chiếc điện thoại được trưng bày tại nhà sàn Bác Hồ.  Ảnh chụp lại

Qua chiếc điện thoại 729, Chủ tịch Hồ Chí Minh thường trực tiếp làm việc với các đồng chí trong Bộ Chính trị, Trung ương Đảng. Máy này chỉ dành riêng phục vụ Bác.

Hai chiếc điện thoại màu đen được lắp đặt đầu năm 1966. Khi ấy, do yêu cầu của Văn phòng Chủ tịch nước, Bộ tư lệnh Thông tin liên lạc cử đồng chí La Văn Mạc và đồng chí Dong, phối hợp với các đồng chí: Do, Mẫn, Chí, Huy của Cục Bưu điện Trung ương lắp đặt thêm hai chiếc điện thoại. Một trong hai chiếc này, Bác dùng để làm việc trực tiếp với Cục Tác chiến (Bộ Tổng Tham mưu), chiếc còn lại để Người liên lạc với Bộ tư lệnh Phòng không-Không quân. Hai chiếc máy điện thoại có vỏ màu đen được lắp đặt cạnh chiếc điện thoại có vỏ nhựa màu xanh nói trên.

Sau đó một thời gian ngắn, do chiến tranh phá hoại ngày càng ác liệt, Bộ Chính trị đã cho xây dựng căn hầm H66 để phục vụ Bác Hồ làm việc bảo đảm an toàn. Để những lúc Người làm việc dưới hầm được thuận lợi, Bộ tư lệnh Thông tin liên lạc tổ chức đấu và lắp tiếp 3 máy song song cùng số máy như ở nhà sàn xuống hầm H66. Mùa hè 1967, Bộ tư lệnh Thông tin liên lạc lại cho lắp tiếp 3 chiếc máy điện thoại cùng số như vậy ở hành lang nhà H67.

VĨNH THĂNG (tổng hợp)