Ba người đứng trong bức ảnh gồm: Thượng tá Nguyễn Văn Hàm (ở giữa), Phó chủ nhiệm Chính trị Quân đoàn 2; Trung tá Nguyễn Hân (bên trái), Trưởng phòng Bảo vệ và Đại úy Phạm Ngọc Sơn (bên phải), sĩ quan tác chiến Quân đoàn 2, đang hỏi và ghi chép danh sách nội các chính quyền ngụy trưa 30-4-1975, tại dinh Độc Lập.
Ông Phạm Ngọc Sơn sinh năm 1944, quê xã Đồng Cẩm, huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương, hiện trú tại phường Kinh Bắc, tỉnh Bắc Ninh. Ông nhập ngũ năm 1960, sau đó được cử đi học ở trường sĩ quan. Năm 1965, ông tốt nghiệp và được bổ nhiệm làm Trung đội trưởng Trung đội 1, Đại đội 15, Trung đoàn 2, Sư đoàn 324. Ông đã tham gia cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, Chiến dịch Đường 9-Nam Lào năm 1971; bảo vệ Thành cổ Quảng Trị năm 1972; Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử tháng 4-1975; chiến đấu bảo vệ biên giới Tây Nam và biên giới phía Bắc của Tổ quốc.
Trong Chiến dịch Hồ Chí Minh, ông mang quân hàm Đại úy, là sĩ quan tác chiến tại Sở chỉ huy tiền phương Quân đoàn 2. Khi Quân đoàn 2 tổ chức lực lượng thọc sâu gồm: Lữ đoàn Xe tăng 203, Trung đoàn 66 (Sư đoàn 304), 1 tiểu đoàn pháo binh của Lữ đoàn 164, 1 tiểu đoàn pháo cao xạ Sư đoàn 673, 1 tiểu đoàn công binh hỗn hợp Lữ đoàn 219 và lực lượng trinh sát, thông tin.
Chiều 29-4-1975, lực lượng thọc sâu tiến công từ căn cứ Nước Trong về phía cầu Xa Lộ qua sông Đồng Nai. 3 giờ ngày 30-4-1975, Tư lệnh Quân đoàn 2 giao nhiệm vụ cho ông Sơn đi tìm hiểu xem lực lượng thọc sâu đã vượt cầu Xa Lộ chưa và được biết các bộ phận đều cơ động đúng kế hoạch.
    |
 |
| Đại úy Phạm Ngọc Sơn (ngoài cùng, bên phải) ghi danh sách nội các chính quyền ngụy. Ảnh: ĐINH QUANG THÀNH |
Vào tới dinh Độc Lập, các đồng chí chỉ huy Quân đoàn 2: Nguyễn Hữu An, Hoàng Đan, Nguyễn Công Trang đứng ở giữa dinh trao đổi công tác nhanh. Ông Sơn tiến lên tầng 2 gặp người mặc áo trắng, ngăn lại hỏi xem nội các chính quyền ngụy Sài Gòn và Tổng thống ngụy Dương Văn Minh đang ở đâu. Khi biết nội các chính quyền ngụy có mặt đầy đủ ở phòng họp tầng 2, ông xuống báo cáo cấp trên và được giao nhiệm vụ trực tiếp chỉ huy vệ binh canh giữ nội các. Thượng tá Nguyễn Văn Hàm giao nhiệm vụ cho ông và đồng chí Hân phải ghi lại đầy đủ họ tên, quê quán, chức vụ của toàn bộ nội các chính quyền ngụy để bàn giao cho đơn vị bạn tiếp quản. Tối 30-4-1975, Sở chỉ huy Quân đoàn 2 bàn giao toàn bộ nội các chính quyền ngụy Sài Gòn và dinh Độc Lập cho đơn vị bạn tiếp quản.
Kể thêm về bức ảnh, ông Sơn cho biết: “Khi vào phòng họp tầng 2, tôi thấy nội các chính quyền ngụy ngồi chật các hàng ghế xung quanh, một số ngồi dưới sàn phía sau. Khoảng 13 giờ, đồng chí Bùi Văn Tùng đưa Tổng thống ngụy Dương Văn Minh từ đài phát thanh về. Lúc đầu tôi không biết Dương Văn Minh là ai, nhưng khi thấy người đó vào, toàn bộ nội các chính quyền ngụy đứng dậy chào, thì mới biết đó là Tổng thống ngụy Dương Văn Minh”.
Với ông Sơn, bức ảnh là tài sản vô giá mà nhà báo Đinh Quang Thành tặng ông, nó minh chứng cho một thời khắc lịch sử quan trọng-sự sụp đổ hoàn toàn của ngụy quyền Sài Gòn mà ông vinh dự là một trong những người có mặt. Bức ảnh được ông trân trọng, giữ gìn để giáo dục truyền thống yêu nước cho thế hệ hôm nay và mai sau.
PHAN THỊ AN NGỌC