Sự kiện nhân chứng - QĐND

Dù năm tháng trôi qua nhưng tấm gương ngời sáng của nhà giáo Hồ Chí Minh và hệ thống tư tưởng của Người về nhà giáo luôn là niềm cảm hứng bất tận để đội ngũ những người làm công tác giáo dục không ngừng hoàn thiện mình, nhằm góp phần đưa dân tộc Việt Nam “sánh vai với các cường quốc năm châu” như khát vọng của người thầy vĩ đại Hồ Chí Minh ngay từ buổi đầu lập quốc.

“Bước vào kỷ nguyên mới, truyền thống “Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh” của LLVT Thủ đô cần được thể hiện bằng bản lĩnh mới, tư duy mới, quyết tâm mới và hành động mới”. Đó là khẳng định của Thiếu tướng Lưu Nam Tiến, Phó bí thư Thường trực Đảng ủy, Chính ủy Bộ tư lệnh Thủ đô Hà Nội trong cuộc trò chuyện với phóng viên Báo Quân đội nhân dân, nhân kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống LLVT Thủ đô Hà Nội (19-10-1946 / 19-10-2026).

Đó là nhận xét của sử gia Ngô Sĩ Liên về Điện súy Thượng tướng quân Phạm Ngũ Lão-từ một nông dân bình dị thành một gia thần, một người lính trong đội quân vương hầu, rồi trở thành một vị tướng văn võ song toàn trong đạo quân của Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn.

Trong Chiến dịch xuân hè năm 1972, Đại đội 21 và Đại đội 17 của Trung đoàn 27 (nay thuộc Sư đoàn 390, Quân đoàn 12), Mặt trận B5 được tăng cường cho Tiểu đoàn 3 của Trung đoàn phục kích tại điểm cao 322 và 288 đón lõng địch từ Cam Lộ chi viện cho điểm cao 544, Đồi Tròn và diệt địch từ đây rút chạy về Cam Lộ khi chiến dịch mở màn. Trong trận đánh này, Nguyễn Văn Á, xạ thủ số 1, Khẩu đội 5, Trung đội 3, Đại đội 21 lần đầu tiên ra trận đã tiêu diệt 5 tên địch, bắn rơi 1 máy bay L-19 bằng 5 viên đạn 12,7mm.

Ánh sáng xuyên qua cửa sổ, soi rõ dáng ngồi trầm tư của ông già hơi gầy bên những cuốn sách lịch sử và những trang bản thảo đang viết dở về những kỷ niệm một thời chưa xa. Với ông, đó là biết bao gương mặt thân yêu của đồng đội trong những năm tháng đánh Mỹ gian khổ, ác liệt; là lúc cùng cán bộ, chiến sĩ đến với nhân dân Thái Bình trong những ngày biến động của năm 1997 đáng nhớ. Ông là Thiếu tướng, Anh hùng LLVT nhân dân Nguyễn Văn Nuôi, nguyên Phó chánh thanh tra Bộ Quốc phòng.

Đường 20 Quyết thắng là tuyến đường chiến lược trong hệ thống đường Trường Sơn, dài 125km, từ Phong Nha, Quảng Bình (cũ) vào Lùm Bùm, nước bạn Lào với nhiều trọng điểm thường xuyên bị địch đánh phá ác liệt. Trong đó Trạ Ang là một “tọa độ lửa” gắn với nhiều chiến công của bộ đội và thanh niên xung phong (TNXP).

Nhà thơ Nguyễn Minh Khiêm từng là đội viên thuộc Đội Thanh niên xung phong (TNXP) 4212 (N42-P37) tỉnh Thanh Hóa tham gia mở đường Hồi Xuân-Tén Tằn dài 112km và đường Nam Động-Lốc Toong dài 17km trên biên giới Việt-Lào những năm 1977-1981.

Trong căn nhà nhỏ ở phố Hoa Bằng (Hà Nội), Đại tá, cựu chiến binh Nguyễn Thanh Tùng, nguyên Chỉ huy trưởng Trường bắn Miếu Môn (nay là Trung tâm Huấn luyện Quân sự quốc gia 4), cùng vợ-bà Vũ Thị Chính vui vẻ tiếp chuyện chúng tôi. Hồi ức như một cuốn phim quay chậm đưa ông bà về những tháng ngày của 50 năm trước.

Bảo tàng Nghệ An-Xô viết Nghệ Tĩnh hiện lưu giữ, trưng bày chiếc quả mây và mủng giang của đồng chí Mai Đỉnh đan trong những ngày bị giam cầm tại Nhà lao Hà Tĩnh.

Nằm dưới chân dãy núi Pu Hong Lớk hùng vĩ, bản Mường Và, xã Sốp Cộp, tỉnh Sơn La là nơi sinh sống lâu đời của đồng bào dân tộc Lào. Từ một bản vùng biên giới với nền kinh tế thuần nông nghèo khó, hạ tầng thiếu thốn, bản Mường Và hôm nay đã khoác lên mình diện mạo mới, tươi sáng, hiện đại hơn nhưng vẫn vẹn nguyên bản sắc văn hóa độc đáo. Sự thay đổi đó là kết quả của Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới”, với vai trò nòng cốt của các tổ chức đoàn thể chính trị và sự đồng hành, hỗ trợ thiết thực của Đoàn Kinh tế-Quốc phòng Sông Mã (Đoàn Kinh tế-Quốc phòng 326), Quân khu 2.

Trên địa bàn TP Hồ Chí Minh có khá nhiều địa danh, di tích gắn liền với sự kiện Nam Bộ kháng chiến (ngày 23-9-1945). Một trong số đó là Cột cờ Thủ Ngữ (thuộc phường Sài Gòn), nằm ven sông Sài Gòn, đối diện bến Nhà Rồng. Đây là chứng tích lịch sử, biểu tượng cho tinh thần chiến đấu với lời thề “Độc lập hay là chết” và ý chí kiên cường, bất khuất của đồng bào, chiến sĩ Sài Gòn-Chợ Lớn.

Nhà văn, liệt sĩ Trần Đăng đã đi vào lịch sử văn học Việt Nam hiện đại với tư cách đặc biệt: “Là người văn nghệ binh thứ nhất hy sinh nơi chiến trường” (theo cách nói của báo chí xuất bản ở chiến khu thời bấy giờ). Là tác giả của những tác phẩm chính: “Một lần tới Thủ đô”, “Một cuộc chuẩn bị”, “Lúa mới”, “Trận phố Ràng”, “Những ngày cuối năm”... Năm 2007, ông được truy tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật. Tên tuổi Trần Đăng được khắc ghi vào trang vàng lịch sử Báo Quân đội nhân dân: Nhà báo, nhà văn, liệt sĩ đã cống hiến trọn vẹn đời mình vì sự nghiệp báo chí cách mạng Việt Nam.

Thập niên 1960, song song với cuộc chiến đấu trực diện ở chiến trường miền Nam, cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân vũ trang (CANDVT), nay là Bộ đội Biên phòng đã kiên trì bám trụ địa bàn, theo dõi phát hiện và đối phó với phương thức hoạt động mới của địch. Trong đó có những chiến công thầm lặng trên lĩnh vực đấu tranh chống các hoạt động bắt ngư dân của địch những năm 1966-1968, đã góp phần đánh bại âm mưu tung gián điệp, biệt kích của địch, giữ vững an ninh trật tự tuyến giáp biên, tạo thế và lực để các lực lượng hoàn thành nhiệm vụ.

Bức ảnh cán bộ Quân đoàn 2 đang ghi chép danh sách nội các chính quyền ngụy Sài Gòn do nhà báo Đinh Quang Thành chụp lúc 12 giờ 30 phút ngày 30-4-1975. Sau này, nhà báo Đinh Quang Thành đã gửi bức ảnh tặng Đại tá Phạm Ngọc Sơn, người trực tiếp cùng đồng đội ghi danh sách và chỉ huy vệ binh canh giữ nội các chính quyền ngụy trưa 30-4-1975.

Để thực hiện cuốn sách “On The Ho Chi Minh Trail: The Blood Road, The Women Who Defended It, The Legacy” (tạm dịch: Đường mòn Hồ Chí Minh: Con đường máu, những nữ chiến sĩ bảo vệ đường, di sản), nữ tác giả người Mỹ Sherry Buchanan đã thực hiện hành trình dọc Đường Hồ Chí Minh, tuyến đường từng giữ vai trò quan trọng trong cuộc chiến tranh Việt Nam. Bà đã tìm hiểu, đi sâu vào ký ức của những người từng sống, chiến đấu và phục vụ trên tuyến đường này.