Sự kiện nhân chứng - QĐND

* Nguyệt san Sự kiện và Nhân chứng số 385, phát hành tháng 1-2026 đăng bài viết “Dũng sĩ là xạ thủ B40” của tác giả Hòa Bình-Tuấn Tú. Qua lời kể của các nhân chứng và các tài liệu lịch sử, bài viết đã tái hiện tấm gương chiến đấu và hy sinh dũng cảm của đồng chí Đinh Văn Kiên, xạ thủ B40, nguyên Tiểu đội phó Tiểu đội 1, Trung đội 1, Đại đội 1, Tiểu đoàn 1, Trung đoàn 27, Quân khu 4 (nay là Tiểu đoàn 4, Trung đoàn 27, Sư đoàn 390, Quân đoàn 12).

“Bước vào kỷ nguyên mới, truyền thống “Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh” của LLVT Thủ đô cần được thể hiện bằng bản lĩnh mới, tư duy mới, quyết tâm mới và hành động mới”. Đó là khẳng định của Thiếu tướng Lưu Nam Tiến, Phó bí thư Thường trực Đảng ủy, Chính ủy Bộ tư lệnh Thủ đô Hà Nội trong cuộc trò chuyện với phóng viên Báo Quân đội nhân dân, nhân kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống LLVT Thủ đô Hà Nội (19-10-1946 / 19-10-2026).

Trong số những tướng lĩnh thời Trần, Lê Tần là danh tướng, mưu sĩ tài ba đã có nhiều cống hiến quan trọng, trong đó nổi bật là vạch kế hoạch tạm thời lui quân về đóng giữ vùng Thiên Mạc (nay thuộc phường Duy Tiên và phường Duy Tân, tỉnh Ninh Bình) để bảo toàn lực lượng ta.

Những ngày cuối tháng 8-2026, các cựu chiến binh, cựu thanh niên xung phong (TNXP) đã có những phút giây nhớ lại một thời thanh xuân tươi đẹp trên tuyến Đường 1C trong khuôn khổ sự kiện “Thời thanh xuân từ Đường Trường Sơn đến Đường 1C huyền thoại” diễn ra tại Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam (phường Cửa Nam, TP Hà Nội).

Trung tướng, Anh hùng LLVT nhân dân Đặng Kinh (1922-2019), nguyên Phó tổng Tham mưu trưởng không chỉ là vị chỉ huy du kích mưu trí, gan dạ mà còn mang tâm hồn nghệ sĩ tài hoa, một giọng ca thiên bẩm lúc nào cũng tha thiết ngân vang giữa tiếng bom đạn chiến trường hay trong thanh bình của ngày hội ngộ.

Khi tôi cầm bút viết những dòng này, cuộc chiến khốc liệt ở Quảng Trị-miền đất lửa-đã lùi xa hơn nửa thế kỷ. Trong quãng thời gian đó, mỗi khi nhớ đến Quảng Trị hoặc có dịp gặp lại đồng đội cũ, bao ký ức về cuộc chiến năm xưa lại hiện về trong tôi.

Nhà thơ Nguyễn Minh Khiêm từng là đội viên thuộc Đội Thanh niên xung phong (TNXP) 4212 (N42-P37) tỉnh Thanh Hóa tham gia mở đường Hồi Xuân-Tén Tằn dài 112km và đường Nam Động-Lốc Toong dài 17km trên biên giới Việt-Lào những năm 1977-1981.

Trong căn nhà nhỏ ở phố Hoa Bằng (Hà Nội), Đại tá, cựu chiến binh Nguyễn Thanh Tùng, nguyên Chỉ huy trưởng Trường bắn Miếu Môn (nay là Trung tâm Huấn luyện Quân sự quốc gia 4), cùng vợ-bà Vũ Thị Chính vui vẻ tiếp chuyện chúng tôi. Hồi ức như một cuốn phim quay chậm đưa ông bà về những tháng ngày của 50 năm trước.

Bảo tàng Nghệ An-Xô viết Nghệ Tĩnh hiện lưu giữ, trưng bày chiếc quả mây và mủng giang của đồng chí Mai Đỉnh đan trong những ngày bị giam cầm tại Nhà lao Hà Tĩnh.

Mang trong mình di chứng do chất độc da cam/dioxin, chị Trịnh Thị Thủy (phường Văn Miếu-Quốc Tử Giám, TP Hà Nội) vẫn bền bỉ mưu sinh, vượt lên nghịch cảnh và sống hết mình vì cộng đồng.

Trên địa bàn TP Hồ Chí Minh có khá nhiều địa danh, di tích gắn liền với sự kiện Nam Bộ kháng chiến (ngày 23-9-1945). Một trong số đó là Cột cờ Thủ Ngữ (thuộc phường Sài Gòn), nằm ven sông Sài Gòn, đối diện bến Nhà Rồng. Đây là chứng tích lịch sử, biểu tượng cho tinh thần chiến đấu với lời thề “Độc lập hay là chết” và ý chí kiên cường, bất khuất của đồng bào, chiến sĩ Sài Gòn-Chợ Lớn.

Nhà văn, liệt sĩ Trần Đăng đã đi vào lịch sử văn học Việt Nam hiện đại với tư cách đặc biệt: “Là người văn nghệ binh thứ nhất hy sinh nơi chiến trường” (theo cách nói của báo chí xuất bản ở chiến khu thời bấy giờ). Là tác giả của những tác phẩm chính: “Một lần tới Thủ đô”, “Một cuộc chuẩn bị”, “Lúa mới”, “Trận phố Ràng”, “Những ngày cuối năm”... Năm 2007, ông được truy tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật. Tên tuổi Trần Đăng được khắc ghi vào trang vàng lịch sử Báo Quân đội nhân dân: Nhà báo, nhà văn, liệt sĩ đã cống hiến trọn vẹn đời mình vì sự nghiệp báo chí cách mạng Việt Nam.

Sau khi đọc được thư và nhận cuộc điện thoại của anh Đỗ Văn Úy, quê ở thôn Nhân Lập, xã Đoàn Lập, huyện Tiên Lãng (nay là xã Tân Minh), TP Hải Phòng, nhờ tìm kiếm thông tin, phần mộ của cha anh bị mất tin tức trong chiến tranh, tôi cho anh Úy biết, đầu tháng 11-2012, Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ (HCLS) 584, Phòng Chính trị, Bộ CHQS tỉnh Quảng Trị sang nước bạn Lào làm nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập HCLS. Tôi hẹn đón anh Úy tại Cửa khẩu Quốc tế Lao Bảo (Quảng Trị) để cùng đi với chúng tôi.

Bức ảnh cán bộ Quân đoàn 2 đang ghi chép danh sách nội các chính quyền ngụy Sài Gòn do nhà báo Đinh Quang Thành chụp lúc 12 giờ 30 phút ngày 30-4-1975. Sau này, nhà báo Đinh Quang Thành đã gửi bức ảnh tặng Đại tá Phạm Ngọc Sơn, người trực tiếp cùng đồng đội ghi danh sách và chỉ huy vệ binh canh giữ nội các chính quyền ngụy trưa 30-4-1975.

Để thực hiện cuốn sách “On The Ho Chi Minh Trail: The Blood Road, The Women Who Defended It, The Legacy” (tạm dịch: Đường mòn Hồ Chí Minh: Con đường máu, những nữ chiến sĩ bảo vệ đường, di sản), nữ tác giả người Mỹ Sherry Buchanan đã thực hiện hành trình dọc Đường Hồ Chí Minh, tuyến đường từng giữ vai trò quan trọng trong cuộc chiến tranh Việt Nam. Bà đã tìm hiểu, đi sâu vào ký ức của những người từng sống, chiến đấu và phục vụ trên tuyến đường này.