Sự kiện nhân chứng - QĐND

Khát vọng lịch sử là ước vọng lớn lao về một bước ngoặt làm thay đổi vận mệnh dân tộc. Trong trường hợp của “Tiến về Hà Nội”, đó là khát vọng giải phóng Thủ đô, giành lại hòa bình, mở ra một thời đại mới. Nhạc sĩ Văn Cao (1923-1995) sáng tác bài hát này năm 1949. 5 năm sau, những hình ảnh trong bài hát trở thành hiện thực.

“Bước vào kỷ nguyên mới, truyền thống “Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh” của LLVT Thủ đô cần được thể hiện bằng bản lĩnh mới, tư duy mới, quyết tâm mới và hành động mới”. Đó là khẳng định của Thiếu tướng Lưu Nam Tiến, Phó bí thư Thường trực Đảng ủy, Chính ủy Bộ tư lệnh Thủ đô Hà Nội trong cuộc trò chuyện với phóng viên Báo Quân đội nhân dân, nhân kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống LLVT Thủ đô Hà Nội (19-10-1946 / 19-10-2026).

Trong số những tướng lĩnh thời Trần, Lê Tần là danh tướng, mưu sĩ tài ba đã có nhiều cống hiến quan trọng, trong đó nổi bật là vạch kế hoạch tạm thời lui quân về đóng giữ vùng Thiên Mạc (nay thuộc phường Duy Tiên và phường Duy Tân, tỉnh Ninh Bình) để bảo toàn lực lượng ta.

Với nhà văn, nhà báo Nguyệt Tú (1925-2024), phu nhân nguyên Chủ tịch Quốc hội Lê Quang Đạo (1921-1999), việc cầm bút không do bà chọn mà chính nghiệp văn đã chọn bà.

Trung tướng, Anh hùng LLVT nhân dân Đặng Kinh (1922-2019), nguyên Phó tổng Tham mưu trưởng không chỉ là vị chỉ huy du kích mưu trí, gan dạ mà còn mang tâm hồn nghệ sĩ tài hoa, một giọng ca thiên bẩm lúc nào cũng tha thiết ngân vang giữa tiếng bom đạn chiến trường hay trong thanh bình của ngày hội ngộ.

Có những cuộc gặp gỡ trong đời tưởng như tình cờ, nhưng càng đi qua năm tháng càng nhận ra đó là một cơ duyên. Với tôi, về công tác tại Báo Quân đội nhân dân (QĐND) là một cơ duyên như thế.

Nhà thơ Nguyễn Minh Khiêm từng là đội viên thuộc Đội Thanh niên xung phong (TNXP) 4212 (N42-P37) tỉnh Thanh Hóa tham gia mở đường Hồi Xuân-Tén Tằn dài 112km và đường Nam Động-Lốc Toong dài 17km trên biên giới Việt-Lào những năm 1977-1981.

Trong căn nhà nhỏ ở phố Hoa Bằng (Hà Nội), Đại tá, cựu chiến binh Nguyễn Thanh Tùng, nguyên Chỉ huy trưởng Trường bắn Miếu Môn (nay là Trung tâm Huấn luyện Quân sự quốc gia 4), cùng vợ-bà Vũ Thị Chính vui vẻ tiếp chuyện chúng tôi. Hồi ức như một cuốn phim quay chậm đưa ông bà về những tháng ngày của 50 năm trước.

Bảo tàng Nghệ An-Xô viết Nghệ Tĩnh hiện lưu giữ, trưng bày chiếc quả mây và mủng giang của đồng chí Mai Đỉnh đan trong những ngày bị giam cầm tại Nhà lao Hà Tĩnh.

Mang trong mình di chứng do chất độc da cam/dioxin, chị Trịnh Thị Thủy (phường Văn Miếu-Quốc Tử Giám, TP Hà Nội) vẫn bền bỉ mưu sinh, vượt lên nghịch cảnh và sống hết mình vì cộng đồng.

Trên địa bàn TP Hồ Chí Minh có khá nhiều địa danh, di tích gắn liền với sự kiện Nam Bộ kháng chiến (ngày 23-9-1945). Một trong số đó là Cột cờ Thủ Ngữ (thuộc phường Sài Gòn), nằm ven sông Sài Gòn, đối diện bến Nhà Rồng. Đây là chứng tích lịch sử, biểu tượng cho tinh thần chiến đấu với lời thề “Độc lập hay là chết” và ý chí kiên cường, bất khuất của đồng bào, chiến sĩ Sài Gòn-Chợ Lớn.

Nhà văn, liệt sĩ Trần Đăng đã đi vào lịch sử văn học Việt Nam hiện đại với tư cách đặc biệt: “Là người văn nghệ binh thứ nhất hy sinh nơi chiến trường” (theo cách nói của báo chí xuất bản ở chiến khu thời bấy giờ). Là tác giả của những tác phẩm chính: “Một lần tới Thủ đô”, “Một cuộc chuẩn bị”, “Lúa mới”, “Trận phố Ràng”, “Những ngày cuối năm”... Năm 2007, ông được truy tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật. Tên tuổi Trần Đăng được khắc ghi vào trang vàng lịch sử Báo Quân đội nhân dân: Nhà báo, nhà văn, liệt sĩ đã cống hiến trọn vẹn đời mình vì sự nghiệp báo chí cách mạng Việt Nam.

Tại TP Hồ Chí Minh, Bộ tư lệnh Quân khu 7 vừa tổ chức chương trình ký kết phối hợp tuyên truyền với một số cơ quan báo chí trong và ngoài Quân đội trong giai đoạn mới. Một trong những nội dung trọng tâm được các đại biểu tập trung thảo luận, đề xuất phối hợp thực hiện là coi trọng giá trị lịch sử, bản sắc văn hóa vùng đất “Thành đồng Tổ quốc” để làm sáng đẹp và sâu sắc hơn phẩm giá Bộ đội Cụ Hồ; đấu tranh phản bác các luận điệu xuyên tạc, lật sử, tẩy sử...

Bức ảnh cán bộ Quân đoàn 2 đang ghi chép danh sách nội các chính quyền ngụy Sài Gòn do nhà báo Đinh Quang Thành chụp lúc 12 giờ 30 phút ngày 30-4-1975. Sau này, nhà báo Đinh Quang Thành đã gửi bức ảnh tặng Đại tá Phạm Ngọc Sơn, người trực tiếp cùng đồng đội ghi danh sách và chỉ huy vệ binh canh giữ nội các chính quyền ngụy trưa 30-4-1975.

Rạng sáng 23-9-1945, quân Pháp với sự hỗ trợ của quân Anh, đã tiến hành cuộc tiến công vũ trang vào các mục tiêu do chính quyền cách mạng kiểm soát tại Sài Gòn (nay là TP Hồ Chí Minh). Sự kiện này đã được nhiều nhà nghiên cứu, học giả quốc tế quan tâm và có những bài viết làm rõ.