QĐND -Tại khu trưng bày của Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam (LSQSVN) có một chiến xa được mệnh danh là “Sấm sét - Vua chiến trường”. Đây là vật chứng trong chiến tích lừng lẫy giải phóng thành cổ Quảng Trị tháng 3-1972 của Trung đoàn Pháo binh 38 - Bông Lau.

Chúng tôi đến thăm nhà ông Nguyễn Đăng Cẩn, nguyên Trung đội trưởng Đo đạc - C14, Bông Lau. Ông chính là người khởi xướng thành lập Hội bạn chiến đấu Trung đoàn Pháo binh Bông Lau và hiện đang làm Trưởng ban liên lạc với trách nhiệm gắn kết với các cựu chiến binh trên khắp mọi miền đất nước. Trước kia, ông Cẩn còn là chiến sĩ trinh sát giỏi nên có nhiều kỷ niệm và nắm nhiều tư liệu về truyền thống lịch sử của đơn vị.

Thu phục “Vua chiến trường”

Khi chúng tôi hỏi về siêu pháo tự hành “Sấm sét - Vua chiến trường” mang biển US ARMY 12 Z446 đang trưng bày trên Bảo tàng LSQSVN thì ông Cẩn hẹn sẽ kể vào một dịp khác. Tôi thắc mắc hỏi nguyên do thì mới biết tâm ý của người cựu chiến binh. Ông nói rằng, cần phải tôn trọng sự thật lịch sử nên muốn mời thêm thủ trưởng chiến đấu cũ và ông bạn lính già đã từng lái chiến xa đó một thời để cho giới trẻ chúng tôi hiểu tường minh hơn về công lao của các thế hệ cha anh đi trước. Một tuần sau đó, chúng tôi có dịp gặp Đại tá Cao Sơn, nguyên Trung đoàn trưởng Pháo binh Bông Lau và ông Lương Minh Nghĩa, người đã lái “Vua chiến trường” khi đó. Đại tá Cao Sơn kể lại trận chiến đấu lịch sử năm đó:

CCB Nguyễn Đăng Cẩn.

- Đơn vị do tôi chỉ huy nhận lệnh phối hợp với Sư đoàn Bộ binh 304 tấn công tiêu diệt quân ngụy trên hướng tây với 30 khẩu pháo 130mm và 122mm. Chúng tôi trực tiếp tấn công vào căn cứ 241 với mật danh Ca-rôn do Trung đoàn Bộ binh 56 của địch trấn giữ và căn cứ Mai Lộc do Lữ đoàn Thủy quân lục chiến 147 của Mỹ chiếm giữ. Đặc biệt, Trung đoàn 56 do Trung tá Phạm Văn Đính chỉ huy là niềm tự hào của Quân lực Việt Nam Cộng hòa. Trấn thủ một cứ điểm then chốt nên trung đoàn này được trang bị bốn siêu pháo tự hành 175mm. Mỹ-ngụy huênh hoang siêu pháo này là “Vua chiến trường”. Bởi đây là loại pháo mặt đất có cỡ nòng lớn nhất thế giới lúc bấy giờ, thiết kế với khẩu pháo nòng xoắn M113 cỡ 175mm đặt trên khung giá đỡ M158 dùng loại đạn tăng tầm có thể bắn xa gần 40km.

Vào lúc 11 giờ ngày 30-3-1972, trung đoàn được lệnh nổ súng mở màn cho chiến dịch. Sau ba ngày đêm dội lửa vào phòng tuyến phía tây của địch buộc Phạm Văn Đính và gần 700 lính ngụy phải giơ tay xin hàng. Quân ta thu được nhiều vũ khí trang thiết bị hiện đại, trong đó có ba siêu pháo tự hành.

Nhìn Đại tá Cao Sơn năm nay đã tròn 90 tuổi nhưng vẫn rắn rỏi, minh mẫn, giọng nói hào sảng khi nói chuyện năm xưa mà chúng tôi như được sống trong những phút giây lịch sử đó. Ông Lương Minh Nghĩa cho chúng tôi biết thêm, ngoài siêu pháo US ARMY 12 Z446 do ông lái ra thì còn hai chiếc nữa, một ở Bảo tàng Pháo binh, còn chiếc kia trưng bày ở Bảo tàng Chứng tích chiến tranh. Trước kia, 3 siêu pháo này màu vàng, sau đó quân ta sơn lại màu xanh cho trùng với màu áo bộ đội. Bởi là pháo tự hành, công nghệ hiện đại nên khi thu phục quân ta không ai biết lái, ông được một hàng binh tên là Trương Sĩ Hẩu hướng dẫn, còn hai khẩu kia do lính ngụy lái, dưới sự giám sát của quân ta. Biết tình thế bị đổi ngược, địch cho máy bay quần thảo gầm trời để phá hủy ba khẩu pháo, vất vả lắm ông mới lái được đến nơi an toàn cách đó 30km.

Sống giữa đời thường

Ngồi nghe các cựu chiến binh Bông Lau kể chuyện, chúng tôi hiểu thêm những khó khăn nhưng đầy kiêu dũng của đời lính. Sống giữa đời thường nhưng tình cảm và lòng tôn kính của ông Cẩn, ông Nghĩa dành cho vị thủ trưởng cũ vẫn vẹn nguyên như ngày nào. Xuân về là cơ hội cho những người lính già hàn huyên chuyện cũ, ôn lại những kỷ niệm của thời “Máu và hoa” rực lửa. Đại tá Cao Sơn vẫn còn giữ thói quen đọc sách và rèn luyện sức khỏe từ thời lính. Sáng sáng ông đi bộ tập thể dục, rồi về tham gia sinh hoạt với các cụ hội người cao tuổi của phường. Còn người lái xe tăng Lương Minh Nghĩa, từ khi giải ngũ trở về vùng quê Quốc Oai-Hà Nội làm kinh tế nông nghiệp với vợ con, bà hằng ngày thắt nón đem mớ rau, mớ cỏ ra chợ bán. Còn ông lo cày cấy ba sào ruộng, chăm con lợn, con gà.

"Vua chiến trường" trưng bày tại Bảo tàng LSQSVN. Ảnh TL.

Còn ông Nguyễn Đăng Cẩn khi rời quân ngũ tuổi đã chạm tứ tuần nhưng vẫn thi đậu Khoa Kinh tế - Đại học Thương mại. Sau đó, ông công tác tại Công ty Nông sản Thực phẩm Hà Tây (cũ) với hai bằng đỏ. Trong thời gian công tác, ông luôn là một đảng viên gương mẫu, một bí thư chi bộ nhiệt tình quan tâm tới đời sống của cán bộ, công nhân. Ông kể lại chuyện tình cờ gặp Đại tướng Võ Nguyên Giáp và lời khuyên của Đại tướng giúp cho ông có động lực phấn đấu. Ông Cẩn chia sẻ: “Năm 1987, tôi còn là sinh viên đang trên đường đi học thì thấy Đại tướng và gia đình đến thắp hương cho bà Nguyễn Thị Quang Thái ở nghĩa trang Mai Dịch. Vô cùng xúc động khi nhìn thấy Người, tôi mạnh dạn bước đến chào, Đại tướng thân mật hỏi quê quán, nghề nghiệp. Khi biết rằng trước kia tôi là lính pháo binh thì người khuyên - Dù làm công việc gì, ở cương vị nào cũng phải tôi luyện ý chí phấn đấu xứng đáng với truyền thống Bộ đội Cụ Hồ”.

Bài và ảnh: HỒNG HÀ