Theo lời kể của bà Nguyễn Thị Bửu, cựu nữ du kích Kỳ Yên, hôm đó, bà và đồng chí Nguyễn Chánh (sau này là chồng bà) từ thôn Doanh Sơn trở về căn cứ của đội du kích tại thôn Mỹ Đông. Dưới hầm bí mật lúc ấy có các đồng chí: Nguyễn Hữu Uyển, Xã đội trưởng; Trần Văn Hương, Xã đội phó; Huỳnh Thị Thành và y tá Nguyễn Thị Điền.
    |
 |
Các cựu du kích Kỳ Yên. Ảnh: KỲ DU
|
Vừa đến nơi, bà Bửu tranh thủ phơi bộ quần áo và dặn anh Chánh: “Máy bay có đến thì anh rút cất giùm, em tìm cái chi ăn trưa”. Thế nhưng bóng người và quần áo dưới gốc mít đã bị trực thăng Mỹ phát hiện. Chúng lập tức sà xuống định bắt sống hai chiến sĩ. Trước tình thế nguy cấp, anh Chánh quả quyết: “Không thể để chúng bắt sống, có chết cũng phải bắn!”. Một loạt đạn AK vang lên, chiếc trực thăng trúng đạn bốc cháy. 3 tên lính Mỹ nhảy khỏi máy bay, du kích ta tiêu diệt 2 tên, tên còn lại bị thương.
Ngay sau khi nghe tin máy bay bị bắn hạ, quân Mỹ điên cuồng điều động gần chục chiếc “tàu rọ” (máy bay trực thăng loại UH-1A) và máy bay L-19 từ sân bay Chu Lai đến. Dưới sự chỉ huy của Xã đội trưởng Nguyễn Hữu Uyển, đội du kích Kỳ Yên phối hợp cùng Đoàn 11 kiên cường bám trụ địa bàn, dựa vào địa hình bắn hạ thêm 1 chiếc “tàu rọ”.
Cay cú vì mất liên tiếp 2 máy bay, địch huy động tổng lực chi viện. Lúc cao điểm, trên bầu trời Kỳ Yên có đến 15 máy bay các loại quần thảo, trút đạn như mưa xuống mặt đất. Giữa làn mưa bom bão đạn, đồng chí Nguyễn Hữu Uyển vẫn bình tĩnh nổ súng, bắn rơi tại chỗ thêm 1 chiếc “tàu rọ” khi nó đang lượn sát đầu các chiến sĩ.
|
 |
| Mặt trước sơ đồ trận đánh tại thôn Mỹ Đông của Đội du kích Kỳ Yên được lưu giữ tại Bảo tàng Quảng Nam. Ảnh chụp lại |
Mặc dù liên tiếp bị những đòn giáng trả chí mạng của chiến sĩ ta nhưng quân Mỹ vẫn không rút lui mà tìm cách giải cứu thương binh và thu hồi xác đồng bọn. Tình thế trở nên bất lợi khi địch cậy đông, áp sát trận địa của ta. Xã đội trưởng Nguyễn Hữu Uyển lệnh cho đồng chí Xã đội phó Trần Văn Hương ném một quả lựu đạn về phía quân Mỹ, diệt tại chỗ 2 tên, khiến đội hình địch rối loạn.
Trong đợt phản công tiếp theo, đồng chí Hương một lần nữa lao ra khỏi miệng hầm, ném lựu đạn về phía địch nhưng không may bị thương. Khi Xã đội trưởng Nguyễn Hữu Uyển, đồng chí Thành và y tá Điền chạy đến sơ cứu thì bị trúng đạn của địch và anh dũng hy sinh, đồng chí Hương phải men theo bờ hào để tránh đạn. Các du kích còn lại vẫn kiên cường bám trận địa, chiến đấu ngoan cường. Trời về chiều, mây mù phần nào làm hạn chế tầm nhìn của máy bay khiến địch không thể tiếp tục đánh phá. Chúng vội vã đưa tàn quân rút về căn cứ.
Kết thúc trận đánh, các chiến sĩ đã cùng nhau vẽ lại sơ đồ trận đánh để tổng kết và rút kinh nghiệm. Kết quả được ghi lại đầy đủ ở mặt sau: Quân ta bắn rơi tại chỗ 2 máy bay “tàu rọ”, làm hư hỏng 1 chiếc khác, tiêu diệt 15 lính Mỹ-ngụy, thu giữ nhiều vũ khí, khí tài. Về phía ta, 3 đồng chí đã anh dũng hy sinh là Nguyễn Hữu Uyển, Huỳnh Thị Thành, Nguyễn Thị Điền.
Sau 40 năm được cất giữ cẩn thận, năm 2009, sơ đồ trận đánh được trao tặng Bảo tàng Quảng Nam để lưu giữ và trưng bày. Trận đánh và chiến thắng tại thôn Mỹ Đông đã được UBND tỉnh Quảng Nam công nhận là di tích lịch sử cấp tỉnh vào năm 2008.
LÊ VĂN HUÂN