Trận đánh Tháp canh cầu Bà Kiên xảy ra vào đêm 18 rạng sáng 19-3-1948, do đồng chí Trần Công An (tên thật là Trần Văn Kìa, bí danh Hai Cà) chỉ huy tổ du kích diệt gọn 11 tên địch, thu 8 khẩu súng và 20 quả lựu đạn. Điều quan trọng là lối đánh “bất ngờ”, “lấy ít địch nhiều”, “lấy nhỏ thắng lớn” của tổ du kích ngày ấy đã trở thành “giáo án độc nhất vô nhị” cho bộ đội đặc công áp dụng, sau này phát triển lên một tầm cao mới.

Chàng trai Trần Văn Kìa của quận Tân Uyên, tỉnh Biên Hòa cũ (nay thuộc thị xã Tân Uyên, tỉnh Bình Dương) về sau được Nhà nước phong tặng danh hiệu cao quý Anh hùng LLVT nhân dân. Ông chính là người có công đầu khai sinh lối đánh đặc công. Ông tham gia cách mạng từ những năm đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và được cấp trên giao phụ trách Đội du kích Tân Uyên. Đầu năm 1948, quân Pháp tiến hành chiến thuật Đờ-la-tua. Chúng xây dựng hàng trăm đồn bốt và tháp canh dọc Đường 16 và Đường 24 để đàn áp phong trào cách mạng của quân và dân ta. Các đồn bốt, tháp canh được chúng xây dựng rất kiên cố để làm phương tiện bố phòng. Hệ thống tháp canh này đã làm cho công tác giao liên, chuyển vũ khí, tiếp tế lương thực của ta gặp vô vàn khó khăn. Để đánh bại chiến thuật Đờ-la-tua, Tỉnh đội Biên Hòa xác định phải phá bằng được hệ thống tháp canh của quân Pháp ở miền Đông Nam Bộ.

Nhiệm vụ cam go này được Huyện đội Tân Uyên giao cho Đội du kích Tân Uyên của Hai Cà đảm trách. Tháp canh mà Hai Cà muốn đưa vào mục tiêu đầu tiên để đánh là Tháp canh cầu Bà Kiên. Nhưng làm sao có thể đánh phá được tháp canh kiên cố đó bằng các vũ khí thô sơ hiện có của ta? Điều đó khiến Đội trưởng du kích Hai Cà mất rất nhiều thời gian suy nghĩ, nghiên cứu để tìm ra cách đánh hiệu quả. Với quyết tâm phải chiến thắng ngay trận đầu để “lên dây cót” tinh thần cho anh em, Hai Cà đã chỉ đạo toàn đội tập luyện đêm ngày. Ông cho dựng một tháp canh giả trong rừng tương đương kích thước tháp canh thật của Pháp và cũng được canh gác cẩn mật, sau đó thực hành tấn công mục tiêu. Một người được phân công leo lên ngọn tháp canh soi đèn pin xung quanh. Những người khác thì hóa trang bôi trát toàn thân bằng bùn non rồi bí mật bò vào chân tường tháp và dùng thang tre leo lên, ném lựu đạn vào bên trong tháp. Cứ thế thực hành nhiều lần cho đến khi người gác soi đèn pin không phát hiện được người ở bên dưới, Hai Cà mới tạm yên tâm. Để thật “chắc đánh, chắc thắng”, Hai Cà còn nhiều lần đi điều nghiên hệ thống canh gác tại Tháp canh cầu Bà Kiên để chốt phương án tác chiến tối ưu và cho toàn đội du kích tập đánh chiếm mục tiêu thật kỹ càng, thuần thục, không để một sai sót nhỏ nào có thể xảy ra.

leftcenterrightdel
Bia tưởng niệm Chiến thắng 19-3. 
Khi mọi công tác chuẩn bị cho trận đánh đã hoàn tất, đêm 18 rạng sáng 19-3-1948, Hai Cà chỉ huy một tổ du kích thực hiện nhiệm vụ. Hai du kích là Hỏi và Ai có nhiệm vụ cảnh giới vòng ngoài. Hai Cà cùng hai du kích là Lung và Nguyên bí mật tiến công. Như sự phân công ban đầu, anh Nguyên leo lên tầng tháp trên, anh Lung leo lên tầng tháp giữa, Hai Cà ở tầng dưới vừa chỉ huy vừa đánh. Mỗi người thống nhất ném 3 quả lựu đạn vào mỗi lỗ châu mai. Ném xong 3 quả lựu đạn, Hai Cà còn bồi thêm 1 khối thuốc nổ nữa để không tên địch nào thoát. Trận đánh đầu tiên vào Tháp canh cầu Bà Kiên chiến thắng giòn giã đã tạo khí thế tiến công cho toàn đội và tạo được niềm tin trong nhân dân, khiến quân địch hoang mang tột độ.

Với chiến công này, Đội du kích Tân Uyên và cá nhân Đội trưởng Hai Cà đã được Tỉnh đội Biên Hòa biểu dương. Sau đó, Hai Cà được chọn báo cáo kinh nghiệm cách đánh tháp canh của địch tại Hội nghị chuyên đề về đánh tháp canh vào tháng 11-1949.

Sau hội nghị chuyên đề này, chấp hành ý kiến chỉ đạo của Bộ tư lệnh Khu 7, Tỉnh đội Biên Hòa đã thành lập 50 tổ gồm 300 du kích ưu tú giao nhiệm vụ cho đồng chí Hai Cà và đồng chí Vũ (Giám đốc Xưởng Quân giới 310) huấn luyện. 50 tổ du kích đã được chỉ đạo tập luyện sâu sát cách đánh tháp canh. Mặc dù đêm 21 rạng sáng 22-3-1950, cả 50 tháp canh của quân Pháp bố trí dọc theo các trục lộ 15, 16, 24, Quốc lộ 1 đã bị du kích Biên Hòa tập kích, diệt toàn bộ bọn địch ngủ bên trong, nhưng vì sức công phá của thuốc nổ không đủ mạnh nên các tháp canh không bị sập. Sau trận đánh này, công binh xưởng của ta đã nghiên cứu chế tạo ra loại vũ khí “mìn lõm” có sức công phá lớn để phá sập được tháp canh của địch. Đêm 18-4-1950, Hai Cà và đồng chí Vũ chỉ huy Đội du kích Tân Uyên sử dụng “mìn lõm” đã đánh sập được tháp canh lớn lần thứ hai tại cầu Bà Kiên, tiêu diệt 16 tên địch trong tháp và thu giữ toàn bộ đạn dược, vũ khí.

Với loại vũ khí “mìn lõm” đã giúp cách đánh đặc công của Hai Cà tiêu diệt các tháp canh hiệu quả hơn, góp phần làm phá sản toàn bộ chiến thuật Đờ-la-tua của thực dân Pháp tại miền Đông Nam Bộ...

Bài và ảnh: BĂNG PHƯƠNG