Điều bất ngờ của Anh hùng Phạm Huy Nghệ

QĐND - Đến thăm gia đình Anh hùng LLVT nhân dân Phạm Huy Nghệ (thôn Quỳnh Ngọc, xã Ea Na, huyện Krông Ana, tỉnh Đắc Lắc), tôi không khỏi bất ngờ trước cuộc sống thanh bạch, giản dị đến mức đơn sơ của người chiến sĩ đặc công miền Đông Nam Bộ lừng lẫy năm nào. Trong căn nhà cấp 4 cũ kỹ, ông kể về một thời hoa lửa và những bất ngờ trong cuộc đời...

Năm 1970, vừa tròn 18 tuổi, ông Nghệ tạm biệt quê hương Minh Hồng, Liên Giang, Đông Hưng, Thái Bình, xung phong vào Tiểu đoàn 2, Sư đoàn 305, Bộ tư lệnh Đặc công. Đầu năm 1971, ông được biên chế về Đoàn 27 vượt Trường Sơn, chuyên đảm nhận các mục tiêu lớn như: Tổng kho Long Bình, Sân bay Biên Hòa và các khu căn cứ quân sự ở Bình Dương, Lai Khê, Phước Vĩnh... Trực tiếp tham gia đánh 11 trận, ông Nghệ tiêu diệt được 25 tên địch, phá hủy 4 khẩu pháo, 15 xe tăng, đánh sập 14 dãy nhà, được bầu là Chiến sĩ thi đua cấp trung đoàn, được làm báo cáo thành tích gửi về Bộ tư lệnh Đặc công. Trong đó, đáng nhớ nhất là trận đánh vào căn cứ Sư đoàn 18 (Sư đoàn Trâu điên, Chiến đoàn 43)-cái nôi cung cấp các sĩ quan thiện chiến của Quân đội Sài Gòn cho các chiến trường sau Tết 1973. Căn cứ này nằm cạnh bờ sông, có con đê cao gần 4m che chắn, từ ngoài vào trong có 3 lớp hàng rào, mỗi lớp cách nhau khoảng 3-5m, ở các khoảng trống và trên hàng rào bố trí dày đặc mìn sát thương. Cứ 25m địch lại bố trí một lô cốt kiên cố, có tầm quan sát rộng và hỏa lực mạnh. Ban đêm căn cứ bật đèn sáng trưng.

Lãnh đạo tỉnh Đắc Lắc tặng hoa Anh hùng LLVT nhân dân Phạm Huy Nghệ (thứ hai, từ phải sang) nhân dịp kỷ niệm 70 năm Ngày thành lập QĐND.

Dưới sự chỉ huy của đồng chí Nguyễn Văn Lại, Đại đội trưởng Đại đội 1, Tiểu đoàn 9, ông Nghệ và đồng chí Nguyễn Văn Tịnh, Trung đội trưởng Trung đội 1, nhận nhiệm vụ điều nghiên chuẩn bị cho trận đánh. Hằng đêm, các chiến sĩ đặc công tận dụng khoảng tối phía sau các cọc rào chữ V vừa dò gỡ mìn khắc phục vật cản, vừa trinh sát. Sau 3 tháng, đêm bò vào, sáng sớm bò ra, các chiến sĩ đã có trong tay đầy đủ sơ đồ bố trí lực lượng, trang bị chi tiết và những đánh giá chính xác điểm mạnh, điểm yếu của địch… là cơ sở quan trọng để cấp trên lên kế hoạch tác chiến. Đến ngày nổ súng, sau khi cắt hàng rào đưa lực lượng vào trong, Phạm Huy Nghệ ôm khối bộc phá băng băng áp sát Sở chỉ huy Sư đoàn Trâu điên và kích nổ, làm hiệu lệnh để toàn đơn vị xung phong. Bị bất ngờ, kẻ địch kháng cự yếu ớt, hàng trăm tên bị tiêu diệt.

Trong trận đánh cầu Tân Cảng trên xa lộ Thủ Đức, ông Nghệ có nhiệm vụ cắt rào, mở cửa đưa lực lượng vào trong. Sáng sớm ngày 10-4-1975, trước giờ nổ súng 30 phút, ông vinh dự được kết nạp Đảng ngay trước lớp hàng rào ngoài cùng của địch. Như được tiếp thêm sức mạnh, trận ấy ông cùng đồng đội tiêu diệt hoàn toàn hai trung đội địch bảo vệ cầu và chiếm được lô cốt đầu cầu. Sáng hôm sau, chúng điều lính lên chiếm lại cầu, tương quan lực lượng quá chênh lệch nên cấp trên lệnh cho đơn vị tạm thời rút lui, đến đêm sẽ tái chiếm. Đúng 16 ngày liên tục, ban đêm cầu do bộ đội ta làm chủ, ban ngày do địch làm chủ. Liên tục bị ta tấn công, quân địch rất hoang mang. Đến ngày 26-4, ta mới thực sự chiếm được cầu, dù quân số mỏng, nhưng bộ đội vẫn kiên cường bám trụ... Sau ngày giải phóng, ông được cử sang Bun-ga-ri học lớp lái máy gặt đập liên hợp, nhưng rồi căn bệnh sốt rét tái phát, không bảo đảm sức khỏe nên ông đành xin về quê. Theo tiếng gọi đi xây dựng vùng kinh tế mới, năm 1977, ông xung phong vào Đắc Lắc làm cán bộ Phòng Nông nghiệp huyện Lăk.

Ông Nghệ bồi hồi: “Cuộc đời tôi có hai sự kiện bất ngờ. Lần thứ nhất vào năm 1978, khi tôi đang sửa nhà thì bỗng có một đoàn xe biển đỏ tìm đến tận cổng. Một đồng chí sĩ quan cao cấp trong đoàn thông báo rằng, tôi được Đảng, Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân vì có thành tích đặc biệt xuất sắc trong trận đánh căn cứ Sư đoàn Trâu điên, mời tôi về quê để nhận thưởng. Vui quá, tôi chỉ kịp gói mấy bộ quần áo vào ba lô rồi đi cùng đoàn. Sau ngày nhận danh hiệu Anh hùng, chất lính căng tràn, tôi xin tái ngũ, được cấp trên điều về làm Chính trị viên Đại đội Quân báo-Trinh sát 32, Bộ CHQS tỉnh Thái Bình. Đúng một năm sau, khi đang huấn luyện bơi cho bộ đội trên sông Bạch Đằng đoạn qua huyện Thủy Nguyên (Hải Phòng), đoàn công tác của Trung ương Đoàn và Bộ tư lệnh Quân khu 3 lại bất ngờ chạy bo bo rẽ sóng ra giữa sông thông báo, có lệnh của Bộ Quốc phòng cử tôi sang công tác tại CHDC Đức. Tôi được đi thăm và giao lưu tại 17 nước XHCN. Sau chuyến đi ấy, tôi về quê lấy vợ, sinh con”.

Nhắc đến chuyện con cái, ông thắp nén hương rồi khẽ thở dài, ánh mắt trũng sâu: “Vợ chồng tôi có tất cả 8 người con. Bốn người con đầu lúc mới sinh ra rất khỏe mạnh, nhưng khi được 6-7 tháng tuổi, lồng ngực, chân tay tự nhiên teo tóp, ốm yếu. Bao nhiêu tiền của làm ra, tôi đều dành chữa bệnh cho con, vậy mà chúng nó cứ lần lượt bỏ tôi đi. Bác sĩ bảo, con tôi bị ảnh hưởng chất độc da cam. Quá đau buồn, sau khi sinh đứa thứ năm là Phạm Huy Võ, tôi đưa gia đình vào lại Đắc Lắc sinh sống, rồi nghỉ hưu. Thằng Võ may mắn sinh ra lành lặn, khỏe mạnh, song năm 2007 cũng qua đời vì tai nạn giao thông. Bây giờ, niềm hy vọng lớn nhất của tôi là ba đứa con còn lại đang tuổi ăn, tuổi học”.

Bài và ảnh: NGUYỄN VIỆT HÙNG