Giáp Tết Nguyên đán Giáp Tý 1984, Đại úy Nguyễn Trung Thu, Tham mưu trưởng Đoàn 5503, nhận nhiệm vụ đưa bộ đội hy sinh trên chiến trường Campuchia về nước. Bàn giao liệt sĩ cho cơ quan quân sự địa phương xong, ông trở lại công trình K5 (trên dãy Đăng Rếch, biên giới Đông Bắc Campuchia và Thái Lan) ngay trong ngày để kịp thời chỉ huy lực lượng vũ trang và dân công bạn đào giao thông hào, công sự. Biết tin Nguyễn Trung Thu đưa liệt sĩ về Việt Nam rồi nhanh chóng sang công trình K5, Đoàn trưởng Lại Nam Dương gọi điện lên động viên và căn dặn: “Em cố gắng về sớm nghỉ ngơi, mùng 6 Tết đi công tác với anh ở La Lay nhé”. Sau đó, đồng chí Nguyễn Trung Thu tiếp tục chỉ huy các lực lượng dò gỡ mìn, xây dựng công trình K5, đến ngày mùng 5 Tết Giáp Tý 1984, tức ngày 6-2-1984, bàn giao công việc và trở về hậu cứ để đi công tác cùng với Trung tá Lại Nam Dương.
    |
 |
Đồng chí Nguyễn Trung Thu (giữa) và đồng chí Lại Nam Dương (bên phải) cùng đồng đội tại Đà Nẵng, năm 1987. Ảnh do nhân vật cung cấp
|
Ngày mùng 6 Tết, đoàn cán bộ, chiến sĩ Đoàn 5503 hành quân vào sâu trong căn cứ địch. Trong đoàn có bác sĩ Bá mới ra trường, lần đầu tham gia thực địa nên còn rất lúng túng, lo lắng hỏi: “Các thủ trưởng hướng dẫn cách em đi sao để khỏi vướng mìn?”. Nghe vậy, Tham mưu trưởng Nguyễn Trung Thu liền hướng dẫn: “Em đi sau, giẫm đúng lên dấu chân anh, không được đi chệch ra khỏi dấu chân anh đấy nhé”. Cả đoàn tiếp tục hành quân, nhưng điều không may đã xảy ra. Một tiếng nổ bất ngờ xé toạc không gian yên ắng của rừng già. Đoàn trưởng Lại Nam Dương bị vướng mìn do quân Pol Pot gài, máu chảy xối xả. Tham mưu trưởng Nguyễn Trung Thu nhanh chóng đưa bác sĩ Bá đến băng bó tạm thời, sau đó, chỉ huy một tiểu đội tăng cường quay lại khắc phục mìn, chông và tìm đường đưa Trung tá Lại Nam Dương ra khỏi rừng. Dọc đường, anh vừa chỉ huy anh em vừa liên lạc bằng vô tuyến điện để dẫn đường cho trực thăng đến đón thương binh về hậu cứ.
Suốt gần 3 ngày đêm hành quân ở giữa rừng sâu, Nguyễn Trung Thu tận tình chăm sóc Đoàn trưởng như anh em ruột thịt. Đến chiều ngày thứ ba, nghe tiếng máy bay trực thăng, Tham mưu trưởng Nguyễn Trung Thu mừng rỡ phát tín hiệu. Không lâu sau, tổ công tác đã đến gần nơi máy bay chờ.
Hôm ấy, trong đoàn đi đón thương binh có đồng chí Võ Văn Thạnh, cán bộ Phòng Tác chiến Mặt trận 579 đi cùng để chỉ huy máy bay xác định phương hướng và điểm có thể chờ đón đồng chí Dương.
Thời gian nhận được tín hiệu của tổ cứu thương mới khoảng 18 giờ, nhưng nơi rừng sâu núi thẳm âm u, việc bay đêm tiềm ẩn nhiều rủi ro, nhưng nếu để đến sáng hôm sau thì tính mạng của đồng chí Lại Nam Dương bị đe dọa. Vì vậy, khi cáng thương được đưa lên máy bay, đồng chí Nguyễn Trung Thu động viên tổ lái bay đêm đưa anh Dương về hậu cứ. Ban đầu, tổ bay bối rối vì chưa khi nào bay đêm và sân hạ cánh không có, nhưng trước sinh mạng của đồng đội, sau khi hội ý, xin ý kiến sở chỉ huy, cả tổ vẫn quyết định bay. Với sự phối hợp, hiệp đồng chặt chẽ của các thành phần, tổ bay đã kịp thời đưa đồng chí Dương về hậu cứ an toàn.
Trung tướng Nguyễn Trung Thu kể: “Anh Lại Nam Dương qua đời năm 2016. Hồi anh còn sống, thỉnh thoảng chúng tôi vẫn gặp nhau để ôn lại những năm tháng hy sinh, gian khổ, ác liệt ở chiến trường Campuchia. Chuyện cố gắng cứu chữa thương binh và tình đồng chí, đồng đội đã giúp chúng tôi vượt qua tất cả!”.
NGUYỄN AN NHIÊN