Suốt 30 năm trong ngành quân nhạc, có một trận đánh “để đời” của bộ đội quân nhạc là dùng kèn, trống, loa đài phá tan âm mưu một cuộc mít tinh chống phá miền Bắc của chính quyền Sài Gòn tại cầu Hiền Lương, Quảng Trị làm cho CCB Đoàn Bá nhớ mãi.

“Năm 1964, tôi đang là Chính trị viên Đội 1, Đoàn quân nhạc thuộc Bộ Tổng tham mưu. Tình báo của ta cho biết vào ngày 20-7 sắp tới (hàng năm, miền Bắc gọi đây là ngày đấu tranh đòi thống nhất đất nước, còn chính quyền Sài Gòn gọi là ngày quốc hận), bọn địch sẽ tổ chức một cuộc mít tinh lớn tại bờ phía nam sông Bến Hải để tuyên truyền chống phá miền Bắc xã hội chủ nghĩa. Kế hoạch làm thất bại âm mưu này của địch diễn ra dưới sự chỉ đạo của Bộ Tổng tham mưu, do Bộ tư lệnh Quân khu 4 chịu trách nhiệm tổ chức. Một lực lượng độc đáo được cử vào Quảng Trị là đội quân nhạc.

Đoàn quân nhạc tại cầu Hiền Lương, Quảng Trị, ngày 20-7-1964. Ảnh tư liệu của Đoàn nghi lễ Quân đội

Chúng tôi nhận lệnh đi biểu diễn văn nghệ cho quân dân các tỉnh Quân khu 4, thực chất là để che mắt tình báo của địch về cuộc hành quân tới Quảng Trị. Từ trước đến nay, Đoàn quân nhạc vẫn vinh dự được phục vụ trong các lễ kỷ niệm trọng đại của Nhà nước hoặc đón tiếp các nguyên thủ nước ngoài tới thăm nhưng chưa bao giờ trực tiếp “tác chiến” ngoài mặt trận. Công tác chuẩn bị diễn ra chu đáo, bí mật, nghiêm túc như một trận chiến thật sự. Một dàn quân nhạc bình thường có 40 người, 1 hoặc 2 nhạc trưởng nay tăng lên 60 người, với 3 nhạc trưởng. Các gương mặt được lựa chọn đều là những người lính “thiện chiến” nhất, là tinh hoa của Đoàn quân nhạc.

Trước giờ khai mạc mít tinh, đội hình của ta đã hoàn chỉnh, khéo léo ẩn mình ở bờ bắc sông Bến Hải. Xác định địch có hỏa lực mạnh nên ta cũng bố trí một lực lượng hỏa lực không nhỏ phía sau để hỗ trợ cho Đoàn quân nhạc nếu bị tấn công.

CCB Đoàn Bá.

Ở bên kia bờ nam sông Bến Hải, cảnh sát và lính ngụy đang thúc ép hơn một vạn người dân từ trên những chiếc xe tải bước xuống, dồn ép họ ra bờ sông, nơi sẽ diễn ra sự kiện này. Dân chúng đi lững thững, đứng chỗ này rồi chỗ kia, tỏ thái độ không hợp tác với ngụy quyền. Khoảng 8 giờ ngày 20-7-1964, khi tên tướng Nguyễn Chánh Thi, người được giao chỉ huy lễ mít tinh tuyên bố khai mạc thì từ phía bờ bắc sông Bến Hải, âm nhạc nổi lên bằng một hệ thống loa cực mạnh. Những bài ca hùng tráng phát ra với cường độ lớn gây bất ngờ cho đối phương.

Như một dòng nước lũ ào ạt, nhân dân phá tan đội hình do ngụy quyền sắp xếp, tản ra, tràn sát mép sông, nhìn sang bên kia thấy một đoàn quân nhạc mặc lễ phục trắng tinh, trên tay cầm những chiếc kèn sáng loáng, đội hình oai nghiêm đang tấu nhạc. Nhân dân miền Nam vẫy nón, vẫy cờ như đang hướng về miền Bắc, hướng về Bác Hồ với lòng ngưỡng mộ, tin yêu. Âm thanh của trống, kèn tấu lên những bản nhạc Cách mạng: “Hành khúc thắng lợi”, “Giải phóng miền Nam”, “Tiến bước dưới quân kỳ”, “Bình Trị Thiên khói lửa”, rộn rã, thúc giục, hào sảng… như những phát súng nã vào sự tức giận của quân địch.

Đối phương ra sức ngăn cản nhân dân giải tán hàng lối, tiếng nhạc vang lên càng mạnh mẽ, hào hùng. Cuối cùng chúng phải xua dân về. Trong vòng nửa tiếng, các chiến sĩ Đoàn quân nhạc đã làm thất bại một cuộc mít tinh chống phá của kẻ địch. Sau “trận chiến” có một không hai đó, nhân dân bờ nam sông Bến Hải càng tin yêu miền Bắc XHCN, tin tưởng hơn vào ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng”.

Lê Na (Ghi theo lời kể của CCB Đoàn Bá, Thôn Tràng, xã Thanh Liệt, huyện Thanh Trì, Hà Nội)