Mùa xuân này, chúng tôi đến tham quan đình Chợ Vân tại thôn Hoàng Liên, xã Hoàng Vân, tỉnh Bắc Ninh. Đình được xây dựng từ thời Lê và đã qua nhiều lần tu sửa. Với những ý nghĩa văn hóa, lịch sử, tháng 12-2020, Thủ tướng Chính phủ quyết định xếp hạng di tích ATK II Hiệp Hòa là di tích quốc gia đặc biệt, trong đó có đình Chợ Vân.
Dẫn chúng tôi tham quan di tích đình Chợ Vân, chị Nguyễn Thị Hương, viên chức Trung tâm Cung ứng dịch vụ sự nghiệp công xã Hoàng Vân cho biết, trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945, nhiều cán bộ cách mạng từng hoạt động bí mật tại đây. Dưới sự lãnh đạo của lãnh tụ Hồ Chí Minh, các đồng chí cán bộ Trung ương Đảng như Trường Chinh, Hoàng Văn Thái, Lê Thanh Nghị, Hoàng Quốc Việt... đã về tổng Hoàng Vân hoạt động và lấy đình Chợ Vân làm nơi liên lạc, tuyên truyền cách mạng.
    |
 |
| Chị Nguyễn Thị Hương giới thiệu về di tích đình Chợ Vân. Ảnh: HẢI MY |
Ngày 15-3-1945, đồng chí Lê Thanh Nghị, Ủy viên Ủy ban Quân sự cách mạng Bắc Kỳ cùng đồng chí Nguyễn Trọng Tỉnh, Trưởng ban cán sự đảng tỉnh Bắc Giang đã chỉ đạo Chi bộ Hoàng Vân và Mặt trận Việt Minh địa phương tổ chức cuộc tuyên truyền xung phong nhân ngày chợ phiên nhằm phát động cao trào kháng Nhật, cứu nước rộng rãi trong quần chúng. Nhân lúc phiên chợ Vân đông người, các đồng chí đứng trên bậc tam cấp của đình để quán triệt tinh thần Nghị quyết Hội nghị Ban Thường vụ Trung ương Đảng mở rộng ngày 9-3-1945, phát động quần chúng nhân dân phá kho thóc của Nhật-Pháp giải quyết nạn đói, từng bước làm tan rã chính quyền địch.
Ngay hôm sau (ngày 16-3) cũng tại đình Chợ Vân đã diễn ra một cuộc mít tinh lớn với sự tham gia của hàng nghìn tự vệ và nhân dân địa phương. Tại đây, các chủ trương lớn của Đảng, đặc biệt là chủ trương “phá kho thóc giải quyết nạn đói” đã được phổ biến rộng rãi trong quần chúng. Hoạt động này không chỉ ảnh hưởng sâu rộng đối với phong trào cách mạng ở các vùng lân cận mà còn góp phần quan trọng vào thắng lợi chung của cách mạng trong cả nước.
Sau khi Cách mạng Tháng Tám thành công, thực dân Pháp quay trở lại xâm lược nước ta, trong giai đoạn này, đình Chợ Vân tiếp tục giữ vai trò quan trọng, là nơi đặt trụ sở thường trực của Ủy ban Kháng chiến xã Tiền Tiến (nay là xã Hoàng Vân). Trước khi giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, đình Chợ Vân còn là nơi học tập của học sinh địa phương. Ông Dương Văn Phượng, nguyên Trưởng ban Khánh tiết đình Chợ Vân kể: “Sinh ra trên quê hương giàu truyền thống cách mạng, tôi vẫn nhớ rõ những ký ức ngày ấy: Năm 1961, khi 11 tuổi, lớp học đặc biệt của chúng tôi được tổ chức bên trong đình Chợ Vân. Gọi là lớp học nhưng rất đơn sơ, mộc mạc, chỉ vài bộ bàn ghế gỗ, lớp chúng tôi hơn 30 học sinh ngồi chen chúc nhau”.
Sau này, khi được bầu làm Trưởng ban Khánh tiết đình Chợ Vân từ năm 2012 đến 2022, ông Phượng tiếp tục phát huy giá trị truyền thống của quê hương. Mỗi khi có đoàn cán bộ, học sinh về dâng hương, tìm hiểu lịch sử, ông lại kể cho thế hệ trẻ về những ngày sục sôi trước tổng khởi nghĩa, về các cuộc mít tinh, tuyên truyền từng diễn ra trên bậc tam cấp đình làng. “Tôi mong các cháu hiểu rằng độc lập, tự do hôm nay không tự nhiên mà có. Đình Chợ Vân không chỉ là nơi thờ tự linh thiêng mà còn là chứng nhân của một thời cách mạng gian khó”, ông Phượng xúc động chia sẻ.
Giữa nhịp sống đổi thay của quê hương Bắc Ninh đang từng ngày phát triển, đình Chợ Vân vẫn lặng lẽ đứng đó như một biểu tượng của niềm tin sắt son với Đảng, với cách mạng. Những bậc tam cấp năm xưa từng vang vọng lời kêu gọi “phá kho thóc giải quyết nạn đói” giờ đây tiếp nối là lời nhắc nhở mỗi người dân về giá trị của độc lập, tự do. Hiện nay, đình Chợ Vân thuộc di tích ATK II Hiệp Hòa vẫn tiếp tục được quan tâm, bảo tồn, trở thành điểm đến giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ.
PHƯƠNG NINH