Ấn tượng Đoàn Vinh Quang

Ghi dấu những chiến công

Đến Sư đoàn 304, điều ấn tượng nhất với chúng tôi khi tiếp xúc, trao đổi cùng cán bộ, chiến sĩ của Sư đoàn là niềm tự hào về truyền thống xây dựng, chiến đấu, trưởng thành và không khí thi đua sôi nổi để hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ. Mỗi cán bộ, chiến sĩ, dù trên cương vị nào hay ở các thế hệ khác nhau, đều tự kể được câu chuyện truyền thống, chiến đấu, huấn luyện, làm công tác dân vận của đơn vị mình. Những câu chuyện ấy là sự viết tiếp và lan tỏa truyền thống “Đoàn kết, kiên cường, cơ động, đánh thắng” của Đoàn Vinh Quang-Sư đoàn 304 anh hùng.

Đại tá Vũ Mạnh Hùng, Chính ủy Sư đoàn 304 khi trao đổi với chúng tôi đã kể lại: “Năm 2024 và 2025, Đảng ủy, Ban chỉ huy Sư đoàn tổ chức nhiều đoàn công tác đến các địa phương, địa điểm mà Sư đoàn đã đóng quân, chiến đấu và lập công; tổ chức cho bộ đội tham quan bảo tàng, nhà truyền thống; gặp mặt, tri ân các anh hùng, thương binh, gia đình liệt sĩ, cựu chiến binh của Sư đoàn...

Các đại biểu và cựu chiến binh Trung đoàn 66 (Sư đoàn 304, Quân khu 2) dự buổi gặp mặt kỷ niệm 50 năm Ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, tháng 4-2025.

Điểm bắt đầu là ngôi đình Tam Lạc thuộc xã Xuân Thọ, huyện Triệu Sơn (nay là xã Thọ Ngọc), tỉnh Thanh Hóa, nơi công bố thành lập Đại đoàn 304 (tiền thân của Sư đoàn 304) vào ngày 10-3-1950. Ngôi đình đã được trùng tu, nâng cấp, được công nhận di tích lịch sử và kiến trúc nghệ thuật cấp tỉnh năm 1991. Về thăm lại nơi ra đời, khởi nguồn của Sư đoàn, các thế hệ cán bộ, chiến sĩ rưng rưng xúc động. Ngày ấy, các Trung đoàn: 9, 66, 57 (nay là Trung đoàn 24) là những đơn vị ưu tú của Liên khu 3, Liên khu 4 tập hợp về Đại đoàn để viết tiếp những trang sử vinh quang. Vì thế, Đại đoàn 304 được mang tên Đoàn Vinh Quang. 

Năm 2024, các đoàn công tác của Sư đoàn đến tri ân, thắp hương tại các đài, bia tưởng niệm, nghĩa trang liệt sĩ, di tích ở các địa phương thuộc Hà Nội, Thanh Hóa, Hà Nam, Ninh Bình, Quảng Ninh, Hòa Bình, Vĩnh Phúc, Phú Thọ, Điện Biên, Sơn La, Lai Châu... những nơi cán bộ, chiến sĩ Sư đoàn tham gia chiến đấu trong các chiến dịch: Trần Hưng Đạo, Hoàng Hoa Thám, Đường số 6-Hòa Bình, Chiến cuộc Đông Xuân 1953-1954, góp phần vào thắng lợi của Chiến dịch Điện Biên Phủ “chấn động địa cầu”.

Các đoàn công tác của Sư đoàn đã đến thắp hương tri ân các anh hùng liệt sĩ ở Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia Trường Sơn, Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia Đường 9 (Quảng Trị), Thành cổ Quảng Trị, Di tích lịch sử Chiến thắng Plei Me, Khu tưởng niệm Chiến thắng Thượng Đức... nơi Sư đoàn 304 đã chiến đấu dũng cảm và hàng nghìn cán bộ, chiến sĩ của Sư đoàn đã hy sinh ở chiến trường Quảng Trị, Quảng Nam-Đà Nẵng và Tây Nguyên. Kỷ niệm 50 năm Ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, Sư đoàn đã đến thăm hỏi, tri ân chính quyền, nhân dân các địa phương dọc duyên hải miền Nam, tổ chức gặp mặt các cựu chiến binh tại TP Hồ Chí Minh và mời các anh hùng, tướng lĩnh, cán bộ tiêu biểu về Sư đoàn nói chuyện truyền thống với bộ đội...”.

Trung tá Hà Văn Huy, Trung đoàn trưởng Trung đoàn 66 tự hào với truyền thống chiến đấu, lập công đặc biệt xuất sắc trong Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử của đơn vị. Cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn đã phối hợp, hiệp đồng chiến đấu với đơn vị bạn, thọc sâu, đánh chiếm dinh Độc Lập, bắt Tổng thống ngụy Dương Văn Minh cùng nội các ngụy quyền Sài Gòn đầu hàng. Anh xúc động kể về cuộc gặp mặt các thế hệ cán bộ, chiến sĩ của Trung đoàn tham gia Chiến dịch Hồ Chí Minh vào tháng 4-2025. Đến dự cuộc gặp mặt có Trung tướng, Anh hùng LLVT nhân dân Phạm Xuân Thệ, nguyên Phó trung đoàn trưởng Trung đoàn 66; ông Nguyễn Khắc Nhu, nguyên Trợ lý Tác chiến Trung đoàn 66 và nhiều cựu chiến binh của Trung đoàn.

Ông Nguyễn Khắc Nhu (còn gọi là Nguyễn Văn Nhu), sinh năm 1948, hiện là Trưởng ban liên lạc cựu chiến binh Trung đoàn 66 tại TP Hồ Chí Minh, chia sẻ: “Cuộc đời tôi không thể quên giờ phút vào dinh Độc Lập, cùng các cán bộ, chỉ huy và đồng đội bắt toàn bộ nội các ngụy quyền Sài Gòn và áp giải Tổng thống ngụy Dương Văn Minh ra Đài Phát thanh Sài Gòn để đọc tuyên bố đầu hàng. Trưa 30-4-1975, tôi và anh Phạm Xuân Thệ đi xe Jeep vào dinh Độc Lập. Tôi chứng kiến và nắm rõ Tổng thống ngụy Dương Văn Minh và phụ tá của ông ta nói gì, anh Thệ đáp lại thế nào. Tôi và anh Thệ đã bàn bạc phương án áp giải an toàn Tổng thống ngụy Dương Văn Minh đến Đài Phát thanh đọc tuyên bố đầu hàng...”.

Luôn dẫn đầu Phong trào Thi đua Quyết thắng

Tiếp tục cuộc trao đổi, Đại tá Vũ Mạnh Hùng chia sẻ: “Sư đoàn 304 luôn là một trong những đơn vị dẫn đầu Phong trào Thi đua Quyết thắng của Quân đoàn 2 trước đây, Quân khu 2 hiện nay. Điều đó được minh chứng bằng kết quả hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao. Hai năm liền (2023-2024), Sư đoàn 304 được Bộ tư lệnh Quân khu 2 tặng cờ; năm 2025, Sư đoàn được Bộ Quốc phòng tặng cờ Đơn vị dẫn đầu Phong trào Thi đua Quyết thắng...”.

Ngược dòng lịch sử, sau khi hòa bình lập lại ở miền Bắc, Sư đoàn 304 sôi nổi thi đua huấn luyện giỏi và là nơi khởi nguồn Phong trào thi đua “Ba nhất” (giỏi nhất, đều nhất, nhiều nhất). Bắt đầu từ Trung đoàn Pháo binh 68 (nay thuộc Sư đoàn 312, Quân đoàn 12), Phong trào “Ba nhất” phát triển rộng ra toàn quân, trở thành một trong 3 ngọn cờ thi đua tiêu biểu của miền Bắc: “Gió Đại Phong”, “Sóng Duyên Hải”, “Cờ Ba nhất” ngày đó.

Đoàn công tác Sư đoàn 304 (Quân khu 2) kiểm tra mô hình, đồ dùng huấn luyện năm 2025. Ảnh: HUY LƯỢNG

Theo giới thiệu của chỉ huy Sư đoàn 304, tôi tìm gặp Thiếu tướng Nguyễn Văn Côn, nguyên Tư lệnh Binh chủng Pháo binh (nay là Bộ tư lệnh Pháo binh-Tên lửa), người cán bộ có nhiều năm gắn bó với Sư đoàn và trưởng thành, giữ chức vụ Sư đoàn trưởng Sư đoàn 304 từ năm 2000 đến 2003. Ông hiện sống ở khu phố Quả Cảm, phường Kinh Bắc, tỉnh Bắc Ninh. Nhớ về những ngày công tác ở Sư đoàn 304, Thiếu tướng Nguyễn Văn Côn bồi hồi: “Năm 1988, sau khi tốt nghiệp Học viện Lục quân, tôi được bổ nhiệm Phó trung đoàn trưởng Trung đoàn Pháo binh 68 (Sư đoàn 304). Ở Sư đoàn có truyền thống “Ba nhất” và lập nhiều chiến công trong các cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ cũng như trong sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc là động lực để tôi phấn đấu. Những năm đó, Sư đoàn được Bộ Quốc phòng xây dựng theo mô hình sư đoàn bộ binh cơ giới, trang bị nhiều loại vũ khí, hỏa lực, khí tài hiện đại. Tôi cùng tập thể Đảng ủy, chỉ huy đơn vị lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện, huấn luyện làm chủ vũ khí, trang bị kỹ thuật được biên chế, tổ chức cơ động, diễn tập luôn đạt kết quả cao, luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Đến năm 1991, Sư đoàn được tổ chức lại, biên chế rút gọn chỉ còn Trung đoàn 24 đủ quân. Trước yêu cầu nhiệm vụ mới, cán bộ, chiến sĩ Sư đoàn khẩn trương ổn định tổ chức, huấn luyện nghiêm, tổ chức diễn tập bộ binh cơ giới năm 2003, sử dụng và bắn các loại hỏa lực trong biên chế đều đạt khá, giỏi, bảo đảm an toàn mọi mặt”.

Từ năm 2010, Sư đoàn 304 được Bộ Quốc phòng chỉ đạo thí điểm tổ chức xây dựng các đơn vị dự bị động viên trong tình hình mới. Hơn 5 năm triển khai, Sư đoàn đã hoàn thành tốt các nội dung đề ra. Tổng kết mô hình thí điểm vào tháng 11-2016, Sư đoàn được Bộ Quốc phòng đánh giá cao. Từ những kinh nghiệm trong chiến đấu, xây dựng và huấn luyện thời bình, tháng 12-2016, Bộ tư lệnh Quân đoàn 2 giao Sư đoàn 304 xây dựng tổ chức biên chế khung thường trực, làm nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, huấn luyện lực lượng dự bị động viên và tham gia huấn luyện chiến sĩ mới bổ sung cho các đơn vị trong Quân đoàn.

“Tháng 7-2023, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng ra Quyết định điều chuyển nguyên trạng Sư đoàn 304 (trừ Trung đoàn Pháo binh 68 và Kho KT29) về trực thuộc Quân khu 2. Phát huy truyền thống Đoàn Vinh Quang anh hùng, cán bộ, chiến sĩ toàn Sư đoàn đã đoàn kết, nhanh chóng ổn định tư tưởng, khắc phục mọi khó khăn để hoàn thành nhiệm vụ được giao. Đảng ủy, chỉ huy Sư đoàn lãnh đạo, chỉ đạo cơ quan, đơn vị nâng cao chất lượng công tác nắm nguồn, quản lý và tổ chức huấn luyện lực lượng dự bị động viên; tham gia huấn luyện chiến sĩ mới và phối hợp, hiệp đồng với địa phương làm công tác dân vận, phòng, chống lụt bão, khắc phục hậu quả thiên tai, cứu hộ, cứu nạn, phòng, chống cháy rừng; xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện “mẫu mực, tiêu biểu”. Hằng năm, Sư đoàn tổ chức diễn tập lực lượng dự bị động viên đều đạt khá, giỏi; diễn tập phòng thủ dân sự, ứng phó sự cố đê điều, hồ đập và tìm kiếm cứu nạn vào tháng 6-2025 với tỉnh Vĩnh Phúc được đánh giá cao. Tại Hội thao chiến sĩ mới cấp Quân khu 2 năm 2025, Sư đoàn giành giải nhất nội dung bắn súng, tiếp nối được truyền thống “Ba nhất” trước đây”, Đại tá Vũ Mạnh Hùng cho biết.

HƯƠNG HỒNG THU