Sau năm 1954 đi tập kết, bà Huỳnh Thị Hiệp từng đảm nhiệm nhiều vị trí công tác. Ở đâu, bà cũng luôn là một đảng viên gương mẫu, hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ, dù phải vượt qua rất nhiều khó khăn trong bối cảnh đất nước vừa chiến đấu, vừa sản xuất.

Năm 1956, khi tập kết ra Bắc, cô du kích Điện Bàn gặp gỡ và đem lòng yêu thương, rồi xây dựng gia đình với một người chiến sĩ Điện Biên là ông Lê Nam (Trần Ngọc Quế), sĩ quan Quân đội quê ở Đức Thọ, Hà Tĩnh vừa tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ trở về. Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, đồng chí Lê Nam là Chủ nhiệm Chính trị Trung đoàn 141, Đại đoàn 312, đánh trận Him Lam mở màn chiến dịch. Khi cưới bà Huỳnh Thị Hiệp, đồng chí Lê Nam là Trưởng phòng Huấn luyện-Giáo dục của Tổng cục Chính trị. Cuộc đời của đồng chí Lê Nam gắn liền với quân ngũ, với mặt trận nên mọi việc nhà và chăm sóc con cái do người vợ đảm đang gánh vác. Năm 1967, Trung tá Lê Nam vào mặt trận tham gia Chiến dịch Đường 9-Khe Sanh, đảm nhiệm Trưởng ban Tuyên huấn của Bộ tư lệnh 500 (Đoàn 500). Đầu năm 1968, địch dùng máy bay B-52 rải thảm vào cánh rừng Tapi, nơi cơ quan chính trị đóng quân, đồng chí Lê Nam và nhiều đồng đội khác hy sinh khi làm nhiệm vụ. Khi Trung tá Lê Nam hy sinh, bà Huỳnh Thị Hiệp mới 37 tuổi, còn trẻ, nhưng giữ trọn lời hứa “thờ chồng, nuôi con”, bà một lòng thờ chồng, công tác tốt và nuôi các con khôn lớn. Cả 3 con sau này đều trưởng thành và điều mãn nguyện nhất của bà Huỳnh Thị Hiệp là cả 3 người con và các dâu rể đều là đảng viên.

Đại tá Trần Thu Chung, con gái lớn của ông bà, nguyên là học viên D6 C500 (Học viện An ninh nhân dân hiện nay), nói về người mẹ thân yêu của mình: “Quả thực cuộc đời mẹ như một viên ngọc sáng. Mẹ là tấm gương mà chúng tôi suốt đời phải học tập. Từ buổi đầu nắm tay tuyên thệ dưới lá cờ Đảng, bất cứ nhiệm vụ nào Đảng giao mẹ tôi cũng quyết làm tròn. Khi đã ngoài 90, bà vẫn yêu cầu con cháu phải đưa đi sinh hoạt chi bộ đều đặn, phê và tự phê rất nghiêm túc. Nhớ ngày gia đình chúng tôi chuyển về Bình Thạnh chưa kịp chuyển sinh hoạt Đảng cho bà, bà vẫn nhất quyết có khi là đi xe ôm về đúng chi bộ ở quận 5 để sinh hoạt. Bất cứ ai nói trái nghị quyết hay có lời tiêu cực không đúng về Đảng, bà nghiêm khắc sạc ngay, dù bất kỳ đó là ai.  

Ngày gia đình chúng tôi ở khu tập thể Quân đội 3B Ông Ích Khiêm, Hà Nội, trong khu cũng có nhiều chú, bác cũng là sĩ quan Quân đội như ba tôi đưa vợ con từ quê nhà lên. Cảm thông với hoàn cảnh nhiều bác vốn làm ruộng lên Hà Nội chưa có việc làm, là trưởng phòng tổ chức của một nhà máy lớn, mẹ tôi lần lượt thu xếp cho các bác ấy có công việc, dù chỉ là trông kho hay lao công trong nhà máy. Có thời điểm nhà nào cũng khó khăn từ củi đốt đến mùn cưa đun nấu, mẹ tôi xin mua được mấy phần phế liệu của nhà máy, cũng gọi các bác đến chia đều cho các gia đình để nhà nào cũng có thể đun nấu cho chồng con bát cơm, bát canh...”

Ngày bà Huỳnh Thị Hiệp vào công tác là xí nghiệp liên hiệp xay xát bột mì Bình Đông. Đời sống công nhân, sản xuất lúc ấy vô cùng khó khăn. Có một lần giáp Tết, bà đi thăm gia đình công nhân, xem ai có gia cảnh thật khó khăn thì đề nghị xí nghiệp giúp đỡ. Thấy một gia đình phải dỡ cả mái tôn trước để bán, nhà cửa trống trải. Khi biết gia cảnh chị rất khó khăn: Chồng trước là liệt sĩ Quân đội, có con 12 tuổi; chồng sau có thêm hai đứa con thì mất vì tai nạn, bà Huỳnh Thị Hiệp bàn với ban giám đốc lợp lại mái tôn cho gia đình và nhận nuôi con lớn của chị cho đến khi khôn lớn thì cho vào làm công nhân của xí nghiệp.

leftcenterrightdel

 Bà Huỳnh Thị Hiệp (thứ hai, từ trái sang) cùng các con đón Tết cổ truyền. Ảnh tư liệu

 “Sinh thời, mẹ tôi kể, xí nghiệp có chị Nguyễn Thị Hai là công nhân lưu dung, sau được cử làm bảo vệ xí nghiệp. Chị rất tích cực và dũng cảm trong công tác. Có lần phát hiện một xe tải có hai đáy chứa hàng ăn cắp ra khỏi cổng xí nghiệp, chị đã kiên quyết bắt dừng lại. Trong tình huống khẩn cấp, chị nhảy lên bậc cửa xe, giữ tay tài xế không cho tẩu thoát. Tên lái xe bất nhân đã hất văng chị xuống đường khiến chị bị thương nặng. Sau này, cùng với nhiều thành tích đặc biệt xuất sắc trước đó của chị, mẹ tôi đã tích cực cùng các cơ quan chức năng hoàn chỉnh hồ sơ đề nghị Nhà nước tuyên dương danh hiệu anh hùng tặng chị. Mẹ tôi cũng cùng xí nghiệp nhận nuôi 5 người con của chị, rồi nhận cả 5 cháu vào làm việc cho xí nghiệp và quan tâm chăm lo dựng vợ, gả chồng cho các cháu...”, chị Chung kể.

Với người chồng yêu quý của mình, suốt cuộc đời bà giữ trọn tấm lòng thủy chung, hoàn cảnh nào cũng thờ chồng, nuôi con xứng với lời hứa thiêng liêng của mình. Sau ngày đất nước thống nhất, được điều động vào TP Hồ Chí Minh công tác, lòng bà không yên vì chồng còn nằm lại ở một cánh rừng xa. Bà đã lên tận Chủ tịch nước Võ Chí Công, tướng Đồng Sỹ Nguyên... để xin được đưa hài cốt của chồng tại Nghĩa trang Liệt sĩ Trường Sơn về nghĩa trang TP Hồ Chí Minh để tiện hương khói và chăm sóc. Cũng chính bà và các con đã về quê ông ở Hà Tĩnh để dựng từ đường họ Trần của ông thiêng liêng, trang trọng, đồng thời chăm sóc những người thân của ông...

Ngày 8-11-2025, bà Huỳnh Thị Hiệp, con người kiên trung, suốt cuộc đời vững bước dưới lá cờ vinh quang của Đảng và đóng góp không ngừng cho cách mạng, với 95 tuổi đời và 80 năm tuổi Đảng, đã bay về miền mây trắng. “Thế là mẹ tôi đã được gặp cha tôi”, đấy là lời thốt lên đầy cảm xúc của Đại tá Trần Thu Chung và các con trong buổi sáng khi bạn bè, đồng đội, đồng nghiệp đưa tiễn bà!

Nhà văn CHÂU LA VIỆT