Chúng tôi đến thăm Bà mẹ Việt Nam anh hùng Lâm Thị Giã (sinh năm 1925) khi những cơn mưa lớn đầu tháng 7 đã ngớt. Ngôi nhà mẹ ở khá rộng rãi tại tổ dân phố Kim Phú 44, phường Minh Xuân, tỉnh Tuyên Quang. Anh Lê Văn Hồng, con trai út của mẹ Giã thông tin: “Mấy hôm nay thời tiết xấu, mưa nhiều nên mẹ không được khỏe, đang nằm nghỉ trong buồng riêng. Để tôi vào báo tin cho mẹ”.
Chúng tôi tranh thủ xem những bức ảnh, huân chương và vật dụng trang trí trong phòng khách. Mẹ Giã ở cùng anh Lê Văn Hồng nên những bức ảnh mừng thọ mẹ chụp chung với các con, cháu, chắt được phóng to; những tấm bằng Tổ quốc ghi công của hai liệt sĩ Lê Thanh Hải và Lâm Văn Tuân; huân chương, bằng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng, giấy khen, cùng thiệp chúc mừng mẹ Giã thọ 100 tuổi của Chủ tịch nước được treo trang trọng...
Nghe con út bảo có các chú bộ đội đến thăm, mẹ mừng lắm, nhờ con dìu ra ngay. Đi được mấy bước, mẹ níu tay hỏi con: “Mấy hôm trước, các anh ấy đến thăm rồi mà”. “Hôm nay là các anh ở tỉnh mẹ ạ”, anh Hồng giải thích.
Nghe mẹ nói, Đại úy Vũ Văn Sĩ, Trợ lý Ban CHQS phường Minh Xuân thông tin thêm với chúng tôi: Phường Minh Xuân hợp nhất từ 7 xã, phường của huyện Yên Sơn và TP Tuyên Quang trước đây nên đối tượng chính sách trên địa bàn đông. Toàn phường có 4 Bà mẹ Việt Nam anh hùng. Công tác hậu phương Quân đội, chăm sóc thương binh, gia đình liệt sĩ, người có công được các cấp ủy, chính quyền phường quan tâm; thường xuyên thăm hỏi, tặng quà dịp lễ, tết. Bà mẹ Việt Nam anh hùng Lâm Thị Giã còn sống, được nhiều cơ quan, đơn vị, tổ chức đoàn thể đến thăm hỏi, chăm sóc. Trong đó, từ tháng 7-2021, Bộ CHQS tỉnh Tuyên Quang nhận phụng dưỡng mẹ hằng tháng... Mẹ còn được Công ty Điện lực Tuyên Quang và Công ty Cổ phần Chè Sông Lô (Nhà máy Chè Sông Lô) nhận phụng dưỡng từ nhiều năm nay.
Mẹ Giã giục con trai đi lấy nước mời chúng tôi. Mẹ bảo: “Mẹ yếu rồi, chẳng đi được đến đâu. Các con đến thăm, mẹ vui lắm. Mấy năm trước, mẹ còn khỏe thì tham gia hoạt động với các ông bà cao tuổi; đi dự các lễ hội, mít tinh, mẹ được ngồi hàng đầu đấy. Mẹ tham gia vận động bà con hiến đất làm đường xây dựng nông thôn mới; bỏ hủ tục, xây dựng nếp sống mới; chấp hành chính sách, pháp luật Nhà nước... Năm 2015, mẹ được tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng nên càng phải gương mẫu các con ạ”, mẹ Giã trò chuyện.
    |
 |
| Mẹ Lâm Thị Giã trò chuyện với các cán bộ Bộ CHQS tỉnh Tuyên Quang và Ban CHQS phường Minh Xuân. Ảnh: ĐOÀN TUYÊN QUANG |
Rồi mẹ kể chuyện cuộc đời, những kỷ niệm về các con, nhất là về anh Hải và anh Tuân. Câu chuyện ngắt quãng, lúc tỏ, lúc mờ. Chúng tôi biết, ký ức thẳm sâu của mẹ không phai mờ về những đứa con. “Nhớ những năm lâu lắm rồi, mẹ đi chợ phiên Yên Sơn về, mua bánh gai, bánh chưng gù cho các con. Mẹ còn mắng chúng nó trốn vào các bản để nghe hát sình, xem múa chim gâu, múa xúc tép... Lớn lên, các con của mẹ đều chịu khó. Chúng lên rừng Nông Tiến ở dốc Ba Biền để lấy củi về cho mẹ. Rồi 3 con trai đều đi bộ đội. Mẹ khóc nhiều lắm khi nhận giấy báo tử của con Hải, hy sinh năm 1972 ở Lào. Con Tuân hy sinh năm 1982 ở Campuchia. Chỉ có con Sơn là về thì cũng đã mất do tai nạn giao thông...”, mẹ Giã kể.
Chúng tôi hỏi vì sao anh Tuân lại lấy họ Lâm? Mẹ bảo: “Đấy là họ của mẹ. Hồi nó mới mấy tháng tuổi, ông Huyến (Lê Xuân Huyến, chồng của mẹ, mất năm 1992) mang nó về bảo chẳng biết cha, mẹ nó ở đâu. Mẹ nuôi nó từ bé, lấy họ của mẹ cho nó, khai sinh là năm 1959. Năm 1977, anh Tuân đi bộ đội, hy sinh tháng 3-1982 tại Campuchia”. Kể đến đây mẹ khóc. “Nhiều lần mẹ mơ thấy con Hải, con Tuân về, chẳng nói gì rồi lại đi. Mẹ chỉ mong các con về, để mẹ đến nghĩa trang liệt sĩ ở cây số 8 (Nghĩa trang Liệt sĩ tỉnh Tuyên Quang) gần đây thắp nén hương cho các con. Các con cố gắng giúp mẹ nhé!”, mẹ Giã mong mỏi.
Chia tay mẹ Giã, lòng chúng tôi bùi ngùi. Chúng tôi tin rằng, trong Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ đang được cả nước triển khai, sẽ tìm được các con của mẹ, để thỏa lòng mẹ mong mỏi đã bao năm.
HƯƠNG HỒNG THU