Đúng hẹn, một ngày đầu tháng 11-2012 anh Úy có mặt, đi cùng anh còn có bác Đoàn Minh Tuấn, Trưởng ban liên lạc Cựu chiến binh Sư đoàn 320 khu vực Quảng Ninh. Theo thông tin anh Úy cho biết, cha anh là Đỗ Quốc Uy, hy sinh tại bản Phonbok, huyện Thaphalanxay, tỉnh Savannakhet, Lào, ngày 6-3-1971.
Trước khi hy sinh, đồng chí Uy là Binh nhất, Tiểu đội trưởng thuộc Đại đội 3, Tiểu đoàn 1, Trung đoàn 48, Sư đoàn 320. Anh Úy còn cho biết, anh đã 9 năm đi tìm mộ cha ở nhiều nghĩa trang liệt sĩ trong miền Nam, rồi 4 lần sang nước bạn Lào. Lần đi này là lần thứ năm, qua lời kể từ đồng đội của cha và hồ sơ lưu trữ của đơn vị, anh quyết tâm cùng chúng tôi sang Lào một lần nữa để tìm đưa hài cốt cha về với quê hương...
Khi đến huyện Thaphalanxay, lực lượng của đơn vị đã chờ ở đó. Qua nắm thêm thông tin và trích lục hồ sơ của đơn vị thì tôi khẳng định: Các liệt sĩ nằm tại bản Nanok Hieng, huyện Thapangthong, chứ không phải ở huyện Thaphalanxay. Nghỉ một đêm ở đó, sáng hôm sau, anh em chúng tôi lại tiếp tục hành quân. Sau hơn một ngày, chúng tôi đã có mặt tại bản Nanok Hieng theo kế hoạch.
Làm việc với ông Xiềng, 60 tuổi, Bí thư chi bộ và gặp các già làng, chúng tôi được biết: Khoảng năm 1970-1971, có nhiều đơn vị bộ đội Việt Nam đóng quân ở gần bản, nhưng họ không nhớ được phiên hiệu đơn vị. Chúng tôi còn được chính quyền cung cấp thêm thông tin, cách bản khoảng 5km về hướng Nam, có mộ của bộ đội Việt Nam. Trước đó, các đơn vị của ta đã tìm được 9 ngôi mộ và đã quy tập hài cốt, còn 6 ngôi mộ cách đó khoảng 120m chưa được đào tìm. Nghe vậy, chúng tôi nhờ các cụ già cùng ra rừng để chỉ giúp cho đơn vị. Ông Xiềng rất năng nổ và nhiệt tình tham gia tìm kiếm với chúng tôi.
    |
 |
Lễ truy điệu và an táng liệt sĩ Đỗ Quốc Uy tại quê nhà. Ảnh do gia đình liệt sĩ cung cấp
|
Chúng tôi xác định được vị trí 6 ngôi mộ ở gần gốc cây to. Sau đó, vì nghi còn sót mộ ở khu vực 9 ngôi mộ trước đó đã được cất bốc nên tôi bảo anh Úy ra đó thắp hương, rồi tôi chỉ huy bộ đội đào lại khu vực này.
Hơn 10 giờ hôm ấy, mặc dù trời nắng nóng gay gắt nhưng anh em vẫn nhiệt tình với công việc được giao. Chợt thấy đồng chí Nguyễn Văn Thắng, cán bộ của đội reo lên: “Đây rồi, thấy di vật của liệt sĩ”. Mở rộng và đào sâu thêm, anh em tìm được một bộ HCLS và các di vật: Bật lửa, dây dù, đồng hồ, cúc áo... Chúng tôi niêm cất và ghi chép cẩn thận.
Hôm ấy, đội chúng tôi tìm được 7 bộ HCLS, gồm 6 HCLS ở gần gốc cây to và 1 HCLS ở vị trí anh Úy thắp hương. Hôm sau, anh Úy nói với tôi là muốn về tìm lại hồ sơ của các chiến sĩ Trung đoàn 48, sau đó sẽ tìm cách liên hệ với các gia đình liệt sĩ. Bởi rất có thể các chiến sĩ ở cùng đơn vị, cùng hy sinh trong một trận đánh. Nguyện ước của anh là muốn tìm danh tính cho cả 7 liệt sĩ mà đơn vị chúng tôi tìm được hôm ấy...
Trung tuần tháng 7-2013, tôi nhận được điện thoại của anh Úy báo tin: Cơ quan giám định ADN đã xác định được danh tính HCLS cho người cha thân yêu của anh. Nay mai anh sẽ vào Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia Đường 9 (Quảng Trị) để làm thủ tục nhận bàn giao hài cốt của cha đưa về quê. Anh cũng kể cho tôi nghe về quá trình xác định danh tính của các liệt sĩ là đồng đội của cha anh được tìm thấy ngày hôm ấy. Khi tìm lại hồ sơ của đơn vị, tìm được thông tin về những trường hợp hy sinh, anh đã tìm cách liên hệ với thân nhân của từng liệt sĩ. Sau đó, nhờ sự giúp đỡ của Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam, thân nhân các liệt sĩ đã được giám định ADN. Kết quả, trong 7 bộ HCLS tìm được hôm đó thì đã xác định được danh tính của 6 liệt sĩ. Và thật linh thiêng, hài cốt ở ngôi mộ sót lại tại khu vực mộ đã quy tập mà anh Úy đến thắp hương chính là mộ của liệt sĩ Đỗ Quốc Uy cha anh.
Đại tá NGUYỄN BÁ CHÂU, nguyên Đội trưởng Đội Tìm kiếm, quy tập HCLS 584, Phòng Chính trị, Bộ CHQS tỉnh Quảng Trị