Quan sát các đồ vật bài trí trong nhà, tôi thấy tấm bằng khen đã nhuốm màu thời gian treo trang trọng trên tường, trong đó ghi: Sư đoàn 373, Quân chủng PK-KQ tặng Trung sĩ Nguyễn Công Liêu, trắc thủ Đại đội 3, Tiểu đoàn 8 trinh sát nhiễu, Bộ Tham mưu “vì đã có thành tích xuất sắc trong chiến đấu và phục vụ chiến đấu từ ngày 18-12 đến 30-12-1972”. Rất nhanh, câu chuyện của các cựu chiến binh Đội trinh sát nhiễu cùng có mặt hôm ấy lập tức xoay quanh những năm tháng họ từng sát cánh bên nhau trong thực hiện nhiệm vụ và cũng là cơ duyên để trắc thủ Nguyễn Công Liêu có được tấm bằng khen đặc biệt kể trên.
Theo dòng ký ức của các cựu chiến binh, tôi được biết, ông Nguyễn Công Liêu là người con của quê hương Phú Xuyên, Hà Tây (nay là TP Hà Nội). Nhập ngũ tháng 4-1965, ông về công tác tại Bộ Tổng Tham mưu. Tháng 12-1969, theo yêu cầu nhiệm vụ, ông được điều về công tác tại Đội trinh sát nhiễu, Bộ Tham mưu. Ngày 16-1-1970, Đội trinh sát nhiễu phát triển thành Tiểu đoàn Trinh sát nhiễu, lấy phiên hiệu là Tiểu đoàn 8. Đầu tháng 12-1972, Quân chủng chỉ đạo Tiểu đoàn 8 phối thuộc với Trung đoàn 290 (Sư đoàn 373) thực hiện nhiệm vụ chống nhiễu, phát hiện B-52 ở Quân khu 4 và làm nhiệm vụ cảnh giới xa cho Thủ đô Hà Nội.
Tại thời điểm ấy, trận địa Đại đội 3, Tiểu đoàn 8 của ông được triển khai thực hiện nhiệm vụ tại xóm Tam Đa, xã Quảng Lưu, huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình, cách thị trấn Ba Đồn khoảng 10km. Chính tại nơi đây, đơn vị ông đã chứng kiến hàng trăm cuộc ném bom của máy bay B-52, trong đó có cuộc ném bom gần nhất (cự ly 1km). Rất nhiều lần, đơn vị phải hứng chịu những loạt bom của máy bay B-52 ném gần trận địa, nhưng không làm giảm đi tinh thần, ý chí chiến đấu của cán bộ, chiến sĩ Đại đội 3. Trên cương vị trắc thủ xe POST-2MK, Trung sĩ Nguyễn Công Liêu lại càng có điều kiện nắm chắc những quy luật hoạt động gây nhiễu điện tử của máy bay B-52.
    |
 |
Cựu chiến binh Nguyễn Công Liêu trao hiện vật tặng Bảo tàng Phòng không-Không quân.
|
Cho đến giờ, ông Nguyễn Công Liêu vẫn nhớ như in ký ức những ngày chiến đấu rực lửa trong chiến dịch 12 ngày đêm oanh liệt ấy. Tối 18-12-1972, kíp trực ban trên xe POST-2MK có 2 trắc thủ là Nguyễn Công Liêu và Nguyễn Xuân Tính. Khoảng 18 giờ, Nguyễn Công Liêu phát hiện tín hiệu B-52 từ rất xa, biểu hiện rõ nhất là có nhiều tốp máy bay B-52 di chuyển ở phía Tây Quảng Bình, nhưng không thấy chúng ném bom Quảng Bình mà bay hướng ra Hà Nội. Ông liền hội ý với đồng chí Tính rồi thông báo sang sở chỉ huy có máy bay B-52 đang bay ra ném bom Hà Nội. Đồng chí Nguyễn Hồng Tuấn là sĩ quan trực ban trưởng hôm đó điện thoại nhắc nhở hai người kiểm tra lại cho thật chính xác. Trắc thủ Nguyễn Công Liêu khẳng định: “Tôi lấy danh dự người lính trắc thủ, thông báo có máy bay B-52 bay ra Hà Nội ném bom, nếu sai tôi xin chịu kỷ luật!”. Gần một giờ căng thẳng trôi qua, từ sở chỉ huy, đồng chí Nguyễn Hồng Tuấn cuối cùng đã điện sang: “Kíp trực ban của hai đồng chí đã thông báo kịp thời, chính xác. Yêu cầu bám sát mục tiêu máy bay B-52. Lệnh trực ban 24/24”.
Trong suốt chiến dịch 12 ngày đêm tháng 12-1972, trắc thủ Nguyễn Công Liêu cùng đồng đội Đại đội 3, Tiểu đoàn 8 và Trung đoàn 290, Sư đoàn 373 luôn kiên cường bám máy, bám đài, hoàn thành tốt nhiệm vụ phát hiện, thông báo kịp thời máy bay B-52 vào đánh phá Hà Nội, Hải Phòng... Những đóng góp thầm lặng của đơn vị trinh sát nhiễu, trong đó có cá nhân trắc thủ Nguyễn Công Liêu đã góp phần làm nên Chiến thắng “Hà Nội-Điện Biên Phủ trên không” lịch sử.
Chiến dịch kết thúc, Đại đội 3 được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Chiến công hạng Nhất. Các đồng chí: Nguyễn Công Liêu, Nguyễn Xuân Tính-trắc thủ xe POST-2MK thuộc Đại đội 3, Tiểu đoàn 8 được Sư đoàn 373 tặng Bằng khen. Đặc biệt, ngày 16-12-2014, Đại đội 3 được Đảng, Nhà nước tuyên dương danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân.
Bài và ảnh: QUỲNH VÂN