Năm 1950, chàng thanh niên Hà Ngọc Khánh, 22 tuổi, lên đường tòng quân. Sau một thời gian huấn luyện, chiến sĩ Khánh được biên chế vào Đại đội 203, Phòng Tham mưu, Đại đoàn 325, hành quân suốt 3 ngày đêm vào thị xã Quảng Trị chiến đấu. Năm 1954, Đại đội 203 được điều động sang mặt trận Trung Lào, phối hợp cùng các đơn vị thuộc Đại đoàn 325 chiến đấu. Trong một lần đi trinh sát, đồng chí Hà Ngọc Khánh khi đó là Trung đội phó tiếp cận nơi đóng quân của địch, quyết định phải bằng mọi cách bắt sống một tên địch để khai thác thông tin. Đồng chí Khánh cùng hai chiến sĩ trinh sát bí mật luồn sâu vào khu vực đóng quân của đối phương trong đêm. Tiếp cận được vọng gác của địch đang bỏ không, Trung đội phó Hà Ngọc Khánh lặng lẽ gom lá khô phủ kín người, nằm ngay dưới chiếc ghế dài. Hai đồng đội của ông cũng ém mình dưới đống lá khô ở hai bên cổng. Sau đó, tên địch ung dung đi tới, hoàn toàn không hay biết chỉ cách mình dăm bước chân là 3 chiến sĩ trinh sát của ta.

Ông Khánh nhớ lại: “Khi thời cơ đến, tôi bất ngờ bật dậy, dùng khẩu tiểu liên ghì chặt vào gáy tên lính. Cùng lúc đó, hai đồng đội cũng nhất loạt chĩa súng khống chế. Quá bất ngờ và hoảng loạn, tên địch chỉ biết giơ hai tay xin hàng. Tổ chiến sĩ lập tức áp giải tù binh băng rừng về sở chỉ huy mặt trận. Tên địch cao lớn, còn 3 chiến sĩ của ta thì nhỏ bé. Cuộc hành quân kéo dài khiến cả tổ đói lả, kiệt sức. Nhưng đổi lại, đơn vị đã bắt được một tù binh có nhiều thông tin quan trọng phục vụ chỉ huy tác chiến”.

Trở về đơn vị, Hà Ngọc Khánh được Bộ tư lệnh Đại đoàn 325 khen thưởng do đã dũng cảm chiến đấu trong trận bắt tù binh nói trên. Khi cùng Đại đoàn trở lại Quảng Bình, Quảng Trị công tác, Trung đội phó Hà Ngọc Khánh được Chủ tịch nước tặng thưởng Huân chương Chiến công hạng Ba vì đã lập được chiến công trong chiến đấu. Năm 1957, niềm vinh dự đến với người cán bộ trẻ Hà Ngọc Khánh là được tận mắt nhìn thấy Bác Hồ khi Người về thăm Quảng Bình.

Bước vào cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Trung úy Hà Ngọc Khánh giữ cương vị Trưởng ban Trinh sát-Đặc công, Trung đoàn 270, đảm nhiệm bảo vệ giới tuyến quân sự và đặc khu Vĩnh Linh; phối hợp với bộ đội địa phương, dân quân du kích và nhân dân trên địa bàn tiêu hao, tiêu diệt sinh lực địch, củng cố và mở rộng vùng giải phóng Bình-Trị-Thiên.

leftcenterrightdel
Cựu chiến binh Hà Ngọc Khánh. Ảnh: ANH LÊ 

Trong những năm tháng chiến đấu ác liệt, ông trực tiếp tham gia nhiều trận đánh lớn, nhiều lần đối mặt với ranh giới sinh tử. Ngày 8-5-1968, đồng chí Hà Ngọc Khánh nhận nhiệm vụ chỉ huy 3 đội đặc công tiến công cứ điểm Cồn Tiên. Khi cùng đồng chí Trần Đăng Khương, Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 4, Trung đoàn 812, Sư đoàn 324 quê ở huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An, chỉ huy chiến đấu, giằng co quyết liệt với địch, đồng chí Khương trúng đạn và hy sinh.

 Ông Khánh kể lại: “Trước lúc hy sinh, đồng chí Khương nắm tay tôi nghẹn ngào dặn dò rồi trút hơi thở cuối cùng trên tay tôi”. Sau nhiều đợt bom pháo liên tiếp, đơn vị được lệnh rút về bờ Bắc sông Hiền Lương. Đồng chí Hà Ngọc Khánh sau khi trực tiếp chỉ đạo rút quân, đã quyết định ở lại nắm tình hình và bảo đảm cho đơn vị thoát khỏi vòng vây. Thấy ông ở lại, các chiến sĩ quân y, thông tin, liên lạc đều nhất quyết không rời vị trí. Ông nghiêm giọng: “Đây là mệnh lệnh. Tôi còn nhiệm vụ!”. Nghe vậy, anh em đành rưng rưng nước mắt rút quân.

Ông bám trụ chiến trường cho đến khi tiếng súng tạm ngớt, rồi tìm đường trở về bờ Bắc sông Hiền Lương. Men theo bờ sông, ông gặp được đơn vị của ta, nghỉ tạm trong hầm trú ẩn trước khi tiếp tục hành trình trở về. Ngày hôm sau về đến nơi, ông mới biết đơn vị đã lập danh sách liệt sĩ và chuẩn bị tổ chức lễ truy điệu cho mình.

Sau ngày đất nước thống nhất, ông Khánh làm công tác giảng dạy tại Học viện Lục quân; sau đó chuyển về làm giáo viên Trường Quân sự Quân khu 4 và nghỉ hưu năm 1985 với quân hàm Trung tá.

HOÀNG HOA LÊ