Những kỷ niệm không quên

Ngày 6-10-2000, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng ra quyết định điều động tôi từ Cục trưởng Cục Chính sách, Tổng cục Chính trị về giữ chức Phó hiệu trưởng về Chính trị Trường SQLQ 1.

Những ngày đầu mới về trường, tôi dành thời gian tập trung nghiên cứu chức năng, nhiệm vụ, tổ chức biên chế; nắm tình hình của các cơ quan, khoa giáo viên, đơn vị, cơ sở vật chất, giảng đường, thao trường, bãi tập của nhà trường và đi thăm cấp ủy, chính quyền các địa phương nơi đóng quân.

Qua nghiên cứu, tìm hiểu, tôi nhận thấy Trường SQLQ 1 có đội ngũ cán bộ được lựa chọn qua nhiều thời kỳ, có phẩm chất, năng lực tốt, dày dạn kinh nghiệm và tâm huyết với sự nghiệp giáo dục-đào tạo của nhà trường. Cán bộ, giảng viên đều là những người miệng nói tay làm, hết lòng vì học viên. Trong điều kiện khó khăn, nhất là những giảng viên các khoa quân sự, giữa thao trường nắng chói chang hay những đêm mưa gió hành quân vượt sông, leo núi, xuyên rừng trong các cuộc diễn tập tổng hợp, luôn đem hết nhiệt tình, trách nhiệm thực hiện nhiệm vụ. Cán bộ lãnh đạo, chỉ huy các hệ, các tiểu đoàn quản lý học viên cũng đều vậy. Với yêu cầu, nhiệm vụ giáo dục-đào tạo của một nhà trường chính quy, mẫu mực, mọi cán bộ, giảng viên luôn luôn có tính tổ chức, tính kỷ luật nghiêm minh. Đây là truyền thống của nhà trường.

Trung tướng Nguyễn Mạnh Đẩu (ngoài cùng, bên trái) và đồng đội, tháng 4-2026. Ảnh: TUẤN TÚ

Cùng với việc nghiên cứu tài liệu và giải quyết công việc theo chức trách, tôi dành nhiều thời gian đi kiểm tra dạy học ở giảng đường và huấn huyện trên thao trường, bãi tập. Tôi còn nhớ, lần diễn tập tổng hợp cuối khóa của khóa 66, tiến hành vào cuối tháng 11-2003, sau một vòng hành quân hơn 10 ngày, vượt sông, leo núi, xuyên rừng với chặng đường hơn 200km, tình huống cuối cùng là tổ chức một trận chiến đấu có hiệp đồng binh chủng: Một đại đội bộ binh có xe tăng, pháo binh yểm trợ, tiến công tiêu diệt quân địch phòng ngự trong công sự vững chắc, có 3 lớp rào kẽm gai ở cao điểm 61A, 61B-Đồng Doi.

Dự kiến là 5 giờ sáng nổ súng. Lúc 4 giờ 15 phút, thủ trưởng nhà trường và các phòng, khoa trong Ban chỉ đạo diễn tập đã ngồi vào đài quan sát để theo dõi kiểm tra. Lúc này, các đơn vị đã vào vị trí xuất phát xung phong; mấy giá mìn định hướng đã đặt ở trước hàng rào để phá cửa mở, mỗi giá cài đặt từ 3 đến 5 quả mìn định hướng loại lớn (ĐH35) chuẩn bị bấm điện để xe tăng và bộ binh vượt qua; cối 82mm, ĐKZ75mm đã lấy xong phần tử xạ kích, chuẩn bị bắn. Để cuộc diễn tập sát với thực tế chiến đấu, hơn nữa để bảo đảm an toàn tuyệt đối, tôi cùng anh Nguyễn Hữu Hạ, Hiệu trưởng nhà trường cho kiểm tra lại toàn bộ trước khi bắt đầu nổ súng. Phát hiện một số điểm không đúng với yêu cầu chiến thuật, chưa sát với thực tế chiến đấu của vị trí triển khai công sự và trận địa của hỏa lực, chúng tôi thống nhất lệnh cho bộ binh và hỏa lực bố trí lại trận địa. Một giờ sau, khi điều chỉnh xong đội hình, cuộc diễn tập mới bắt đầu.

Nhân dịp chuẩn bị kỷ niệm Ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam-Ngày hội Quốc phòng toàn dân, thể theo nguyện vọng của cán bộ, giáo viên, học viên, công nhân viên và chiến sĩ toàn trường, ngày 19-12-2002, đoàn cán bộ nhà trường về Thủ đô Hà Nội thăm và chúc mừng Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Trong không khí vui mừng, xúc động và đầm ấm, thay mặt Đảng ủy, Ban giám hiệu nhà trường, tôi đã báo cáo tóm tắt với Đại tướng về thành tích của trường trong những năm qua. Kết thúc phần báo cáo, thay mặt nhà trường, tôi đã kính tặng Đại tướng bức ảnh Bác Hồ trao lá cờ thêu 6 chữ vàng “Trung với nước, hiếu với dân” cho Trường Võ bị Trần Quốc Tuấn nhân ngày khai giảng khóa 1 và lẵng hoa tươi thắm.

Đồng chí Nguyễn Mạnh Đẩu (thứ hai, từ phải sang) cùng đoàn cán bộ Trường Sĩ quan Lục quân 1 đến thăm Đại tướng Võ Nguyên Giáp, tháng 12-2002. Ảnh do nhân vật cung cấp

Đại tướng ân cần nói chuyện thân mật với đoàn cán bộ nhà trường và căn dặn: Trường SQLQ 1 là trường quân sự đầu tiên của Quân đội ta. Trong tình hình hiện nay, công tác giáo dục-đào tạo cán bộ càng phải chú trọng và nâng cao, đặc biệt là giáo dục chính trị tư tưởng, xây dựng lập trường cách mạng lên hàng đầu, để học viên tốt nghiệp ra trường đủ sức lãnh đạo, chỉ huy đơn vị cơ sở và sẵn sàng chiến đấu cao. Trong huấn luyện, nhà trường phải coi trọng huấn luyện sát thực tế chiến đấu và xây dựng đơn vị, nhất là huấn luyện phải tiếp cận với sự phát triển của khoa học, công nghệ tiên tiến, hiện đại của thế giới. Sĩ quan ra trường phải biết sử dụng máy vi tính, có kiến thức khoa học-công nghệ, khoa học quân sự, đủ sức hoàn thành nhiệm vụ được giao. Chúng tôi vô cùng cảm kích về những lời dạy bảo ân tình của Đại tướng. Đây là kỷ niệm sâu sắc với những ấn tượng không thể nào quên của cán bộ Trường SQLQ 1.

Một lần, tôi và anh Nguyễn Tiến Ngùng, Phó hiệu trưởng thay mặt Ban giám hiệu nhà trường mời lãnh đạo Cục Kinh tế, Bộ Quốc phòng lên nghiên cứu tư vấn giúp trường xây dựng đề án tăng gia chăn nuôi tập trung, góp phần cải thiện đời sống bộ đội. Khi đi từ trường bắn Đồng Doi trở về, mặt trời đã gác núi, men theo một con đường bé, lội qua một con suối nhỏ, ai đó bất chợt nói rằng, con suối này nếu chắn lại thì phía trên sẽ thành một hồ nước lớn. Tất cả chúng tôi dừng lại xem xét, bàn bạc. Nhìn ra xung quanh, một con suối nhỏ nằm giữa những vạt ruộng, hai bên là triền núi cao, mọi người đều thống nhất: Nếu làm một cái đập ngăn con suối lại thì chắc chắn sẽ có hồ nước đẹp cả về cảnh quan, môi trường sinh thái, thủy lợi và nuôi cá. Về trường, chúng tôi giao cho cơ quan triển khai nghiên cứu, mời các chuyên gia tư vấn xây dựng đề án, Ban giám hiệu thông qua và trình lên Bộ Quốc phòng. Vậy là, được sự giúp đỡ của các cơ quan chức năng Bộ Quốc phòng, sau một thời gian không lâu, nhà trường đã hoàn thành một con đập bề thế, vững chãi, phía trên là một hồ nước đẹp, sâu, rộng hơn 20ha, nằm giữa một vùng đồi núi cách Hòa Lạc không xa, chúng tôi thật sự vui mừng...

Ngày 10-1-2005, theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ, tôi chia tay Trường SQLQ 1 đi nhận nhiệm vụ mới. Phút chia tay, nhìn lại mái trường với những giảng đường, hội trường, thao trường, bãi tập một thời sôi động mà tôi có hơn 4 năm gắn bó, với những anh em đồng đội, những gương mặt thân quý đã cùng nhau chia ngọt sẻ bùi, đồng tâm hiệp lực xây dựng nhà trường, lòng tôi bồi hồi xúc động. Những năm tháng ấy để lại dấu ấn sâu sắc trọn đời, tôi không thể quên!

Trung tướng NGUYỄN MẠNH ĐẨU