Trở về phòng làm việc của Bộ môn Hóa (Khoa Khoa học Cơ bản, Học viện Hậu cần), Trung tá, PGS, TS Nguyễn Thị Bích Hường mở đầu câu chuyện với tôi: “Anh thông cảm phải chờ đợi, vì tôi đang hướng dẫn học viên làm thí nghiệm chiết xuất các hợp chất hóa học, phục vụ bảo quản thực phẩm. Đây là nội dung thực hành rất cần thiết để học viên sau này tốt nghiệp ra trường vận dụng tốt trong thực tế, góp phần nâng cao chất lượng công tác bảo đảm hậu cần ở đơn vị”...

Hóa học là môn học cần thiết, nhưng khó, nên việc giảng dạy, hướng dẫn học viên học tốt, yêu thích môn học và thực hành thành thạo luôn đòi hỏi giảng viên phải đầu tư nghiên cứu, tìm phương pháp giảng dạy phù hợp để truyền tải kiến thức cho học viên. PGS, TS Nguyễn Thị Bích Hường kể với tôi về những kỷ niệm với học viên từ “sợ” học môn Hóa học trở thành người học tốt và vận dụng kiến thức để thực hiện đề tài nghiên cứu khoa học. Đó là đồng chí Đặng Minh Thái, học viên lớp S130B, do “sợ” học môn Hóa học nên khi kiểm tra chỉ đạt 2 điểm. Sau khi gặp gỡ, trao đổi với học viên, khắc phục rào cản về tâm lý sợ môn học, chị hướng dẫn học viên phương pháp học tập, giảng lại lý thuyết, làm thêm các dạng bài tập. Kết quả, học viên Thái thi hết môn đạt 7,5 điểm. Còn học viên Đỗ Văn Thành Nam, lớp S130B, thi tuyển sinh khối A1 (Toán, Vật lý, Tiếng Anh) cũng rất sợ học môn Hóa học, lại tham gia Đội tuyển Olympic tiếng Anh của Học viện nên không học đủ giờ và tham gia thi cùng lớp. Chị đã sắp xếp thời gian giảng bài, một kèm một, nhiều hôm hai cô trò học ngoài giờ để kịp lịch thi. Kết quả thi hết môn, học viên Nam đạt 8,25 điểm...

Để truyền lửa tình yêu với môn Hóa học cho học viên, trước hết, PGS, TS Nguyễn Thị Bích Hường luôn “giữ lửa” cho mình. Ngọn lửa ấy nhen lên trong cô sinh viên sinh năm 1982, quê xã Hồng Lạc, huyện Thanh Hà, tỉnh Hải Dương (nay là xã Hà Bắc, TP Hải Phòng), khi trúng tuyển vào học Khoa Sư phạm (Đại học Quốc gia Hà Nội), rồi được gửi vào đào tạo tại Khoa Hóa học (Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội). Tốt nghiệp năm 2005, chị tiếp tục học cao học và hoàn thành luận văn thạc sĩ năm 2007. Chị tâm sự: “Bố tôi, Đại tá Nguyễn Văn Quốc, Trưởng khoa Khoa học xã hội và nhân văn, Trường Quân sự Quân khu 3, đã hướng tôi phục vụ Quân đội. Có lẽ tình yêu của tôi với người chiến sĩ bắt nguồn từ bố nên tôi xin vào Học viện Hậu cần công tác. Tôi được nhận vào làm giáo viên Bộ môn Hóa. Tôi vừa công tác vừa tích cực đi làm nghiên cứu sinh. Với đề tài: “Tổng hợp, nghiên cứu cấu tạo và thăm dò hoạt tính sinh học của các phức chất Pd(II) và Ni(II) với một số dẫn xuất thiosemicacbazon”, tôi bảo vệ thành công luận án tiến sĩ tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên vào tháng 12-2012. Kết quả đó là sự nỗ lực rất lớn của tôi, vì quá trình làm nghiên cứu sinh, tôi xây dựng gia đình và sinh con đầu lòng. Năm 2013, tôi được phong quân hàm sĩ quan, cấp thượng úy. Thời gian công tác, làm nghiên cứu sinh, tôi nhận được sự động viên, giúp đỡ rất nhiều của các đồng chí lãnh đạo, chỉ huy và đồng nghiệp ở Học viện, Khoa và Bộ môn. Tôi đã không phụ lòng sự tin tưởng ấy để hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ”.

Nhớ về những năm tháng đầu tiên công tác ở Học viện Hậu cần, giảng viên trẻ Nguyễn Thị Bích Hường luôn chịu khó học hỏi, tìm tòi tài liệu để xây dựng bài giảng. Chị xin được dự giảng với các giảng viên có nhiều kinh nghiệm để tích lũy kiến thức và phương pháp giảng dạy trong môi trường Quân đội. Có nhiều đêm chị thức tới gần sáng để hoàn thành công việc. “Thấy tôi yêu nghề, vất vả vừa nuôi con vừa giảng dạy nên chồng tôi đang là giáo viên cơ hữu tại Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Hưng Yên, năm 2012 xin chuyển về Trường THPT Nguyễn Trãi-Ba Đình (Hà Nội), để tiện cho tôi công tác. Tôi may mắn có người chồng tâm lý, đồng cảm, cùng yêu ngành hóa, đồng ý cho tôi dùng tiền của hai vợ chồng tiết kiệm được để thuê nhà xưởng làm thí nghiệm, chế thử sản phẩm. Chồng tôi còn cùng tôi trực tiếp làm các thí nghiệm, vì chúng tôi học chung ngành hóa ở trường đại học. Nhờ đó, tôi đã hoàn thành các đề tài nghiên cứu khoa học đúng tiến độ được giao”, PGS, TS Nguyễn Thị Bích Hường cho biết thêm.

Động lực từ gia đình và sự tạo điều kiện giúp đỡ của Khoa và Học viện Hậu cần càng khiến chị nỗ lực, dấn thân trong nghiên cứu khoa học. Hơn 5 năm (2012-2018), giảng viên Nguyễn Thị Bích Hường chủ trì và tham gia nghiên cứu, hoàn thành nhiều đề tài nghiên cứu khoa học, tạo được sản phẩm ứng dụng thực tế. Đó là các đề tài: Nghiên cứu phủ nano bạc lên vải quân trang; nghiên cứu sản xuất viên nén củi khô để sử dụng cho bếp Hoàng Cầm; nghiên cứu sản xuất nước rửa bát từ quả bồ hòn; nghiên cứu sản xuất hợp chất bảo quản cá từ gừng, riềng; nghiên cứu thành phần hợp chất dinh dưỡng của rau, trồng rau theo quy trình công nghệ an toàn... Đề tài phủ nano bạc lên vải quân trang qua nghiệm thu ứng dụng cho thấy khả năng kháng khuẩn, kháng nấm tốt. Sản xuất viên nén củi khô xuất phát từ thực tế bộ đội diễn tập dã ngoại và ngụy trang tránh sự trinh sát, phát hiện của các loại khí tài công nghệ cao của đối phương, được đánh giá cao. Viên nén củi khô thử nghiệm đáp ứng được các loại bếp và nguyên liệu sản xuất rẻ tiền, tận dụng từ gỗ, cành cây khô sẵn có. Các loại dung dịch tẩy rửa, hợp chất bảo quản từ những đề tài nghiên cứu của chị đều có hoạt tính ưu việt, an toàn với người tiếp xúc, bảo đảm tiêu chuẩn về môi trường.

leftcenterrightdel
 Trung tá, PGS, TS Nguyễn Thị Bích Hường. Ảnh: TRẦN CUNG

PGS, TS Nguyễn Thị Bích Hường chia sẻ: “Để hoàn thành các đề tài nghiên cứu, tôi nhận được sự giúp đỡ cả về học thuật và ứng dụng kết quả nghiên cứu của Bộ môn Hóa và Viện Nghiên cứu Khoa học Hậu cần Quân sự. Tôi vận dụng những kết quả từ đề tài nghiên cứu sinh, sử dụng những hợp chất phù hợp để sản xuất phân bón trồng rau, đã ứng dụng hiệu quả ở khu tăng gia tập trung Cơ sở 2, Học viện Hậu cần. Hiện nay, tôi đang nghiên cứu đề tài cấp Tổng cục Hậu cần-Kỹ thuật về sản xuất phân hữu cơ từ nguồn phế thải trong sinh hoạt, chăn nuôi và có tính khả thi cao. Bên cạnh đó, tôi cũng tích cực tham gia hợp tác với các nhà khoa học làm đề tài cấp bộ và cấp tỉnh, thành phố. Tôi lựa chọn những kết quả thí nghiệm và thực nghiệm điển hình bổ sung cho bài giảng, làm tư liệu để viết những bài báo khoa học, trong đó có 3 bài báo đạt chuẩn ISI, góp phần tạo hứng thú cho học viên học tập. Tôi còn hướng cho học viên tham gia các nội dung nghiên cứu, giúp học viên tư duy và truyền cảm hứng nghiên cứu khoa học, vận dụng tốt kiến thức sau khi tốt nghiệp ra trường cho các em. Tôi còn nhớ năm 2014, khi tôi mang bầu con thứ hai, dù rất mệt, nhưng vẫn cùng với học viên nghiên cứu thành phần của rau, phân tích chất đất để trồng rau. Không phụ lòng nhiệt tình của giảng viên, các học viên tham gia nghiên cứu khoa học đã hoàn thành tốt đề tài, nhiệm vụ được giao. Nhiều đề tài của học viên do tôi hướng dẫn đã giành giải nhì, giải ba Giải thưởng “Tuổi trẻ sáng tạo” trong Quân đội. Bằng kết quả xuất sắc trong giảng dạy, nghiên cứu khoa học, nhiều năm là giảng viên dạy giỏi cấp Học viện và Khoa, năm 2018, tôi được Hội đồng Giáo sư Nhà nước công nhận đạt chuẩn Phó giáo sư, khi đó tôi mang quân hàm Đại úy và là nữ Phó giáo sư trẻ nhất trong Quân đội...”.

Những năm gần đây, thực hiện phương châm “Chất lượng đào tạo của nhà trường là khả năng sẵn sàng chiến đấu của đơn vị”, PGS, TS Nguyễn Thị Bích Hường luôn nỗ lực đổi mới phương pháp giảng dạy, nghiên cứu xây dựng giáo trình, bài giảng sát thực tế, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo ở Học viện Hậu cần. Chị cùng với tập thể Bộ môn nghiên cứu xây dựng ngân hàng đề thi, kiểm tra. PGS, TS Nguyễn Thị Bích Hường thường xuyên giao lưu, trao đổi trong giờ lên lớp và ngoài giờ để bồi dưỡng học viên, giúp học viên tự giác, hứng thú học tập, gắn quá trình đào tạo với tự đào tạo ở Học viện. Trên cương vị Chủ nhiệm Bộ môn Hóa, PGS, TS Nguyễn Thị Bích Hường chú trọng bồi dưỡng, nâng cao trình độ chuyên môn cho đội ngũ giảng viên, là hạt nhân xây dựng mối đoàn kết, dân chủ trong sinh hoạt, giảng dạy và nghiên cứu khoa học. Nhiều năm, Bộ môn Hóa được công nhận danh hiệu Đơn vị Quyết thắng; PGS, TS Nguyễn Thị Bích Hường được công nhận Chiến sĩ thi đua toàn quân (năm 2022) và được Bộ trưởng Bộ Quốc phòng tặng Bằng khen về thành tích xuất sắc trong Phong trào Thi đua Quyết thắng giai đoạn 2020-2025, cùng nhiều bằng khen của Giám đốc Học viện Hậu cần, Học viện Chính trị...

HƯƠNG HỒNG THU