Tâm huyết với sự nghiệp đại đoàn kết

Trưởng thành từ thực tiễn lao động sản xuất

Đã ở tuổi 90, dù sức khỏe không còn tốt như trước nhưng những năm tháng công tác từ địa phương đến Trung ương vẫn vẹn nguyên trong trí nhớ của ông. Theo ông, chính những năm tháng được học tập, đào tạo bài bản về chuyên ngành mỏ, luyện kim tại Trường Đại học Bách khoa Hà Nội đã giúp ông có nền tảng vững vàng khi chính thức nhận quyết định thực hiện nhiệm vụ tại đất mỏ Quảng Ninh năm 1963. Gần 20 năm công tác tại đây, trưởng thành từ một kỹ thuật viên, ông luôn dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới, sáng tạo để hoàn thành nhiệm vụ được cấp trên tin tưởng giao phó. Ông đã đến những nơi khó khăn, gian khổ nhất. Trong đó, ông nhớ nhất là lần dẫn đầu một đoàn công nhân kỹ thuật bậc cao sang Trung Quốc học tập về kỹ thuật đào giếng mới khi vừa ra trường được vài năm với bao bỡ ngỡ. Hay khi làm Giám đốc Xí nghiệp Xây lắp mỏ Mông Dương, ông đã quyết liệt xây dựng cơ bản cho các mỏ mới, chuẩn bị những bước phát triển sau này của các mỏ ở Hòn Gai, Cẩm Phả...

Đồng chí Phạm Thế Duyệt (giữa) trong một lần về thăm vùng mỏ Quảng Ninh.

Tâm sự với chúng tôi, ông bảo, ở nơi đâu, trên cương vị nào cũng luôn hết lòng với công việc, phấn đấu, cống hiến cho sự phát triển của đơn vị, chia sẻ khó khăn, gian khổ với công nhân. Sự nỗ lực ấy đã giúp các đơn vị ông quản lý luôn ổn định và phát triển vượt mức kế hoạch, góp phần thổi bùng tinh thần lao động sản xuất trong những người thợ. Một lần xuống hầm mỏ làm việc với công nhân, không may lò sập, ông bị thương. Cái chân bị gãy ngày ấy, bây giờ trái gió trở trời vẫn đau nhức, nhưng với ông, đó là kỷ niệm không quên, cũng là dấu ấn sâu đậm để sau này dù làm bất cứ công việc gì, ông cũng luôn bền bỉ, nỗ lực vượt mọi trở ngại.

Được rèn luyện từ thực tiễn lao động nơi đất mỏ là bước đệm vững chắc để đến khi được giao đảm trách cương vị Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký, sau đó là Chủ tịch Tổng Công đoàn Việt Nam (nay là Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam), ông càng hiểu và gắn bó với đời sống công nhân. Bước chân ông đã đi khắp các vùng từ Bắc vào Nam, đến các nhà máy, xí nghiệp vùng sâu, vùng xa tìm hiểu đời sống của công nhân, từ đó có thêm cơ sở để tham gia với nhiều quyết sách quan trọng cũng như xử lý những vụ việc nổi cộm thời điểm ấy. Ví dụ như việc nghiên cứu cơ chế “một giá” của Long An, giải quyết lương thực của bà Ba Thi ở TP Hồ Chí Minh... trên cơ sở đó tham gia với Chính phủ, báo cáo với Đảng những ý kiến chân thành, thẳng thắn.

Tháng 10-1988, đồng chí Phạm Thế Duyệt về nhận nhiệm vụ Bí thư Thành ủy Hà Nội. Cái Tết đầu tiên trên cương vị Bí thư Thành ủy, ông rất quan tâm làm sao để nhân dân ăn Tết được vui vẻ. Biết tin sinh viên Trường Đại học Giao thông vận tải bỏ cơm do gạo bị mốc, Bí thư Phạm Thế Duyệt rất băn khoăn, trăn trở. Vào một ngày chủ nhật, ông đã đích thân đến thị sát một số trường đại học để kiểm tra kho gạo. Phát hiện trường nào thiếu gạo hoặc gạo không bảo đảm chất lượng thì yêu cầu xử lý ngay. Ông nhắc lãnh đạo UBND thành phố và cơ quan chức năng tiếp tục lo gạo cho hơn 40 trường đại học, cao đẳng tại Hà Nội lúc đó, tạo điều kiện cho sinh viên các trường yên tâm học tập.

Trong giai đoạn thế giới có nhiều biến động về chính trị cũng như đất nước chuyển mình từ nền kinh tế kế hoạch hóa, tập trung bao cấp sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, ông cùng tập thể lãnh đạo, chính quyền thành phố đã có nhiều quyết sách kịp thời, giúp nhân dân ổn định tư tưởng, tập trung lao động sản xuất, kinh doanh cũng như tạo tiền đề cho một Thủ đô văn minh, phát triển sau này. Đó là việc tập trung phát triển cơ cấu hạ tầng hiện đại, xây dựng các khách sạn 5 sao có thể tiếp đãi trọng thị khách quốc tế, các trung tâm thương mại hay các đường vành đai quanh thành phố cũng được đề ra quy hoạch để xúc tiến triển khai...

Hết lòng với công tác Mặt trận

Từ năm 1996, đồng chí Phạm Thế Duyệt được phân công làm Trưởng ban Dân vận Trung ương và đã để lại dấu ấn về sự lãnh đạo quyết liệt, sáng suốt, thấu tình đạt lý khi xử lý nhiều “điểm nóng”. Có thể kể đến việc tham gia giải quyết vụ việc ở Thái Bình năm 1997, khi nhiều khiếu kiện tập thể cùng các hành động tụ tập, tuần hành đông người, gây rối trật tự, an ninh khiến tổ chức đảng, chính quyền, đoàn thể ở địa phương gần như không thể hoạt động được. Rồi vụ hàng trăm người dân Giao Thủy, Nam Định kéo đến trụ sở Trung ương Đảng đòi giải quyết yêu cầu của họ năm 2000. Tiếp đó là vụ bạo loạn xảy ra ở các tỉnh Tây Nguyên năm 2001... 

Đồng chí Phạm Thế Duyệt (thứ hai, từ trái sang) tại Kỳ họp thứ tư, Quốc hội khóa XIII. Ảnh do nhân vật cung cấp

Đồng chí Phạm Thế Duyệt cho biết: “Từ kinh nghiệm xử lý các vụ việc nêu trên, tôi thấy phần lớn nguyên nhân là do chính quyền quan liêu, mất dân chủ, xa dân, một bộ phận cán bộ tham nhũng, cửa quyền... Thế nên để giải quyết được vấn đề phải dựa vào dân, giải quyết triệt để tình trạng mất dân chủ ở cơ sở. Cán bộ của Đảng, Nhà nước nếu sai phạm thì nhất định phải xử lý, lấy lại niềm tin của nhân dân”.

Theo đồng chí Phạm Thế Duyệt, thấm nhuần quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về việc “lấy dân làm gốc”, “dễ trăm lần không dân cũng chịu, khó vạn lần dân liệu cũng xong”, thế nên khi đảm nhận cương vị lãnh đạo Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, câu hỏi làm thế nào để thực hiện đại đoàn kết dân tộc luôn khiến ông trăn trở.

“Mặt trận phải đi sâu tập hợp, đoàn kết được nhân dân. Muốn vậy, phải tăng cường đại đoàn kết ở khu dân cư. Phải thông qua các hoạt động để dân hiểu được chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách của Nhà nước cũng như tập hợp được nhân dân trong một khối thống nhất. Bên cạnh đó, Mặt trận phải hướng về đồng bào các dân tộc thiểu số, Công giáo... Cần có người kêu gọi, làm nhà cho dân, phải dựa vào Quân đội, vào Bộ đội Biên phòng để giúp đỡ, nâng cao đời sống nhân dân”, đồng chí Phạm Thế Duyệt khẳng định.

Từ quan điểm ấy, hàng loạt cuộc vận động do Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phát động, có sự chỉ đạo, chủ trì của các đồng chí lãnh đạo Mặt trận, trong đó có đồng chí Phạm Thế Duyệt, đều trở thành những phong trào rất thiết thực, huy động được các nguồn lực xã hội cũng như sức mạnh của khối đại đoàn kết dân tộc cho đến hôm nay. Riêng đồng chí Phạm Thế Duyệt vẫn giữ tinh thần tận tụy, sâu sát. Ông thường xuyên đến các khu dân cư ở vùng sâu, vùng xa hay vùng đồng bào tôn giáo, có đạo, trực tiếp gặp gỡ nhân dân khi tuyên truyền các chính sách mới hay truyền đạt các nghị quyết của Đảng với những chức sắc tôn giáo.

Hôm ấy, trước khi chia tay, ông hồ hởi khoe với chúng tôi rằng sẽ đến dự khai mạc Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI. Dù tuổi cao, đồng chí Phạm Thế Duyệt vẫn luôn quan tâm đến các hoạt động chính trị-xã hội cũng như những vấn đề nóng hổi của thời cuộc và sẵn sàng đưa ra những ý kiến đầy tâm huyết, có trách nhiệm cao.

THU THỦY - HÀ CHUNG