Tôi nhiều lần gặp và được Đại tá Ngô Minh Niêm chia sẻ kỷ niệm về những năm tháng ông làm Lữ đoàn trưởng Lữ đoàn 204, ở cơ quan quân huấn và trên cương vị Phó tư lệnh Binh chủng Pháo binh. Những ngày cuối tháng 5-2026, tại nhà riêng của ông ở tổ dân phố 54, phường Ngọc Hà, TP Hà Nội, tôi lại được ông chia sẻ về những kỷ niệm sâu sắc khi huấn luyện và tổ chức bắn pháo lễ phục vụ những sự kiện chính trị quan trọng.

Đại tá Ngô Minh Niêm giới thiệu với tôi về những bức ảnh chụp đội pháo lễ phục vụ Đại lễ kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long-Hà Nội. Ông kể: “Năm 2010, Bộ Quốc phòng giao nhiệm vụ cho Binh chủng Pháo binh tổ chức lực lượng, huấn luyện bắn pháo phục vụ đại lễ. Đây là một nhiệm vụ mới đối với Binh chủng Pháo binh-trước đó, nhiệm vụ này do Quân khu Thủ Đô (nay là Bộ tư lệnh Thủ đô Hà Nội) đảm nhiệm). Nhận nhiệm vụ, trên cương vị Trưởng phòng Quân huấn, Bộ Tham mưu Binh chủng Pháo binh, tôi đã tham mưu, xây dựng kế hoạch giúp Bộ tư lệnh Binh chủng chỉ đạo, triển khai huấn luyện lực lượng pháo lễ.

Hằng ngày, tôi bám sát, theo dõi, hướng dẫn, kiểm tra hơn 70 cán bộ, chiến sĩ thuộc Lữ đoàn 45 luyện tập thực hiện nhiệm vụ đặc biệt này. Trung tá Trần Đình Mạnh, Phó tham mưu trưởng Lữ đoàn 45 (nay là Đại tá, Phó tư lệnh, Tham mưu trưởng Bộ tư lệnh Pháo binh-Tên lửa) trực tiếp chỉ huy đội bắn pháo lễ.

Sáng 10-10-2010 diễn ra Lễ mít tinh, diễn binh, diễu hành kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long-Hà Nội, nghi thức bắn 21 loạt đại bác trên nền nhạc Quốc ca-bài “Tiến quân ca” của nhạc sĩ Văn Cao, 54 giây. Theo phương án, loạt pháo thứ nhất nổ đúng vào chữ “đoàn” và loạt 21 (loạt cuối) vào đúng chữ “bền”. Giữa 21 loạt đại bác, chia 20 khoảng cách, mỗi khoảng cách cách nhau 2,7 giây. Để thực hiện đúng mục tiêu, yêu cầu, các pháo thủ phải phối hợp với nhau nhịp nhàng, hiệp đồng chính xác tuyệt đối.

leftcenterrightdel
 Đại tá Ngô Minh Niêm (bên trái) bên đội hình pháo lễ, tháng 10-2010. Ảnh do nhân vật cung cấp

Từ kết quả hoàn thành nhiệm vụ xuất sắc bắn pháo lễ phục vụ Đại lễ kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long-Hà Nội, cuối năm 2012, Binh chủng Pháo binh tiếp tục được Bộ Quốc phòng giao nhiệm vụ giúp Quân đội Hoàng gia Campuchia tổ chức huấn luyện bắn pháo lễ phục vụ quốc tang Quốc vương Norodom Sihanouk. Lúc này tôi là Phó tư lệnh Binh chủng Pháo binh, được giao làm trưởng đoàn chuyên gia giúp bạn Campuchia.

Đoàn công tác của chúng tôi gồm 15 đồng chí cán bộ và 1 đồng chí phiên dịch. Chúng tôi trực tiếp huấn luyện 70 cán bộ, chiến sĩ của Lữ đoàn 70 Quân đội Hoàng gia Campuchia. Những khẩu pháo 105mm do Mỹ chế tạo từ lâu, công tác bảo đảm kỹ thuật của bạn chưa được tốt nên xuống cấp nghiêm trọng. Chúng tôi đề nghị Bộ Quốc phòng giao cho Bộ tư lệnh Quân khu 7 cử đội ngũ cán bộ, thợ sửa chữa vũ khí sang hỗ trợ bạn sửa chữa, phục hồi, bảo dưỡng, bảo đảm đủ số lượng pháo để đưa vào huấn luyện.

Lần đầu tiên bạn tổ chức huấn luyện bắn pháo lễ nên chúng tôi phải “cầm tay chỉ việc”, huấn luyện bạn từ đầu, kết hợp lý thuyết và thực hành; uốn nắn từng động tác cơ bản... Sau khoảng 2 tháng nỗ lực, dưới sự huấn luyện, hướng dẫn của chúng tôi, đội ngũ cán bộ, chiến sĩ Lữ đoàn 70 đã thuần thục yếu lĩnh động tác, hiệp đồng chặt chẽ, sẵn sàng bước vào làm nhiệm vụ theo kế hoạch của Ban tổ chức.

Việc tổ chức bắn pháo lễ ở Campuchia không giống ở nước ta hay nhiều nước trên thế giới, phía bạn yêu cầu bắn 31 loạt, trong đó loạt cuối có 12 khẩu pháo bắn cùng lúc. Đây là vấn đề rất phức tạp, đòi hỏi việc hiệp đồng chặt chẽ, thao tác giật cò không lệch một tích tắc. Riêng nội dung này, chúng tôi tập trung luyện 15 ngày cho 12 pháo thủ của Lữ đoàn 70. Đúng 10 giờ hôm ấy, sau loạt pháo cuối cùng trong Lễ quốc tang Quốc vương Campuchia Norodom Sihanouk, đoàn công tác của chúng tôi đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ”.  

Kể đến đây, Đại tá Ngô Minh Niêm ngừng lại, rồi ông xúc động nói: “Đúng 7 giờ ngày 22-1-2013, tôi nhận được điện từ gia đình báo tin cha tôi qua đời. Vượt lên nỗi đau thương, mất mát lớn trong đời, tôi đã cùng các đồng chí trong đoàn công tác quyết tâm hoàn thành tốt nhiệm vụ cấp trên giao.

Ngày 25-1-2013, Trung tướng Nguyễn Quốc Khánh, Phó tổng Tham mưu trưởng, Thiếu tướng Nguyễn Văn Côn, Tư lệnh Binh chủng Pháo binh (có mặt ở thủ đô Phnom Penh để dự buổi tổng duyệt bắn pháo lễ) và các bạn Campuchia đã chia buồn, động viên tôi rất nhiều. Hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, đoàn công tác của chúng tôi được Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Phùng Quang Thanh chúc mừng, tôi cùng 4 đồng chí trong đoàn được tặng bằng khen của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Huân chương Hữu nghị của Vương quốc Campuchia...

THÁI PHÚC BÌNH