Trong lễ truy điệu và an táng hài cốt liệt sĩ Nguyễn Sông Thao, Thiếu tướng Nguyễn Công Sơn, nguyên Phó chánh văn phòng Quân ủy Trung ương, Phó trưởng ban liên lạc cựu chiến binh Sư đoàn 341 toàn quốc (Quân khu 4) xúc động nhớ lại: “Đơn vị chúng tôi may mắn và tự hào khi có một người chỉ huy xuất sắc như anh Nguyễn Sông Thao. Anh là người chỉ huy bản lĩnh, dũng cảm, mưu trí, sáng tạo, quyết đoán nhưng cũng rất dân chủ, gần gũi, mang đậm khí chất của người con xứ Nghệ”.
Năm 1968, Nguyễn Sông Thao tình nguyện lên đường nhập ngũ. Sau thời gian huấn luyện tại Quỳnh Lưu (Nghệ An), nhờ phẩm chất và năng lực nổi bật, anh được lựa chọn đi đào tạo cán bộ. Cũng trong quãng thời gian ấy, chàng lính trẻ gặp cô gái Hồ Thị Hoài Thu quê ở xã Quỳnh Đôi, huyện Quỳnh Lưu (cũ), tỉnh Nghệ An. Tình yêu đến mộc mạc giữa những ngày chiến tranh ác liệt. Có lần, anh viết thư về nhà nhắn rằng: “Bố xuống xã Quỳnh Đôi hỏi cưới cô Thu cho con, nếu không con vượt tuyến vào Nam rồi không về nữa đâu!”.
    |
 |
Lễ truy điệu và an táng hài cốt Anh hùng, liệt sĩ Nguyễn Sông Thao tại quê nhà.
|
Cuối năm 1972, đám cưới giản dị của đôi bạn trẻ diễn ra trong niềm hạnh phúc ngắn ngủi. Sau đó, Nguyễn Sông Thao tiếp tục lên đường chiến đấu, còn người vợ trẻ ở lại quê nhà ngóng đợi. Năm 1974, tốt nghiệp sĩ quan, Nguyễn Sông Thao được bổ nhiệm làm Trung đội trưởng Trung đội 2, Đại đội 2, Tiểu đoàn 1, Trung đoàn 273, Sư đoàn 341. Anh đã chỉ huy bộ đội tham gia các trận đánh bảo vệ Dầu Tiếng, Đường 13 đoạn từ Bàu Bàng đến Chơn Thành, Sài Gòn-Gia Định, tham gia Chiến dịch Hồ Chí Minh, tiêu diệt địch trên tuyến đường từ Trảng Bom đi Bàu Cá và ngã ba Sông Thao...; cùng 5 cánh quân tiến vào giải phóng Sài Gòn trưa 30-4-1975.
Cuối năm 1975, sau nhiều năm xa cách, Thượng úy Nguyễn Sông Thao mới có dịp nghỉ phép trở về quê ăn Tết và ở bên vợ tròn một tháng. Khi trở lại đơn vị, anh không biết người vợ trẻ đã mang trong mình giọt máu của hai người.
Tháng 3-1976, vợ anh ở quê nhà gửi thư báo tin vui. Tháng 10 cùng năm, con trai Nguyễn Văn Trường chào đời. Người mẹ đặt tên con với ý nghĩa “cha Thao-con Trường” sẽ tiếp nối khí phách của người lính. Chị bế con trai mới 7 tháng tuổi đi chụp một tấm ảnh gửi vào chiến trường. Nhìn thấy ảnh con trai kháu khỉnh, bụ bẫm, Nguyễn Sông Thao hạnh phúc vô cùng, những lá thư từ chiến trường vẫn đều đặn gửi về với lời hẹn: “Đánh xong trận này, anh sẽ về với em và con”.
Đất nước vừa thống nhất chưa lâu, cán bộ, chiến sĩ Sư đoàn 341 lại tiếp tục lên đường chiến đấu bảo vệ biên giới Tây Nam của Tổ quốc. Trên cương vị Đại đội trưởng, rồi Tiểu đoàn phó Tiểu đoàn 1 và Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 3, đồng chí Nguyễn Sông Thao đã trực tiếp chỉ huy nhiều trận đánh lớn, lập nhiều chiến công xuất sắc.
Ngày 15-6-1978, Nguyễn Sông Thao trực tiếp chỉ huy đơn vị đánh vu hồi phía Bắc Svay Rieng (Campuchia) giành thắng lợi lớn, sau đó khẩn trương xây dựng trận địa phòng ngự. Đêm 17-7-1978, khi nhận lệnh tiến công địch, anh trực tiếp đi đầu chỉ huy chiến đấu. Hỏa lực địch bất ngờ tập trung vào đội hình khiến nhiều cán bộ, chiến sĩ thương vong. Thượng úy, Tiểu đoàn trưởng Nguyễn Sông Thao đã anh dũng hy sinh khi mới 28 tuổi. Đó là ngày 18-7-1978.
Anh ra đi khi chưa một lần được bế con, chưa một lần được nghe tiếng con gọi cha. Người vợ Hồ Thị Hoài Thu trở thành góa phụ khi tuổi đời còn rất trẻ.
Suốt gần nửa thế kỷ, bà Thu ở vậy thờ chồng, nuôi con khôn lớn. Người con trai Nguyễn Văn Trường tiếp bước truyền thống gia đình, khoác lên mình màu áo lính như sự nối tiếp những điều người cha còn dang dở.
Với những chiến công đặc biệt xuất sắc, đồng chí Nguyễn Sông Thao được tặng thưởng Huân chương Chiến công hạng Nhì, Ba. Ngày 20-12-1979, liệt sĩ Nguyễn Sông Thao được truy tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân.
Trong lễ truy điệu, anh Nguyễn Văn Trường nghẹn ngào tâm sự: “Bố tôi hy sinh khi tôi còn quá nhỏ, chưa từng được biết mặt cũng như đón nhận vòng tay ôm ấp của bố. Tôi chỉ cảm nhận được tình yêu thương của bố qua những lá thư gửi về cho mẹ với lời dặn “đánh xong trận này, anh sẽ về với em và con...”.
Bài và ảnh: HOÀNG HOA LÊ