Chúng tôi đến nhà riêng của Anh hùng Lao động, Nhà giáo Nhân dân Nguyễn Đức Thìn, nguyên đội viên Đội thiếu niên du kích Đình Bảng, ở phường Từ Sơn, để nghe ông kể lại về những hoạt động của Đội.
Ông Thìn kể: “Đội quân báo thiếu niên (tiền thân của Đội thiếu niên du kích Đình Bảng) được thành lập ngày 7-11-1949 ở lăng Lòng Chảo (lăng của Vua Lý Thái Tổ tại Đình Bảng). Những ngày đầu, đội có 16 người, do đồng chí Nguyễn Tiến Do làm đội trưởng và 15 đội viên trong độ tuổi từ 11 đến 17 tuổi, được chia thành các tổ. Họ là những thiếu niên dũng cảm, nhanh nhẹn, hoạt động bí mật, theo dõi tình hình địch, làm giao liên, rải truyền đơn, lấy vũ khí của địch cung cấp cho du kích và giải cứu cán bộ bị địch bắt... Năm 1951, tôi tham gia Đội thiếu niên du kích Đình Bảng, khi mới 11 tuổi và được phân công làm Tổ trưởng.
Mọi hoạt động của đội đều tuyệt đối bí mật, chỉ có tổ trưởng biết đội trưởng và thành viên trong tổ của mình, không ai nắm được các đội viên khác. Nhiệm vụ của tôi là theo dõi sự di chuyển của quân Pháp, số lượng xe cơ giới ra vào làng, quân số, vũ khí, trang bị. Mọi liên lạc, truyền tin đều được chúng tôi thực hiện hết sức chặt chẽ, thông qua hòm thư bí mật ở lăng Lòng Chảo và các ký hiệu riêng đã quy ước từ trước. Để tránh sự nghi ngờ của địch, tôi thường cùng các bạn trong làng đi chăn trâu gần khu vực lăng. Mỗi buổi trưa hoặc lúc chập choạng tối, tôi cẩn thận đặt những thông tin thu thập được trong ngày vào hòm thư bí mật. Có khi, tôi lại khéo léo tiếp cận bốt giặc bằng cách chơi bi, chơi khăng ngay sát nách chúng, hay nhận rửa xe, thổi kèn harmonica cho lính Pháp... để tranh thủ quan sát, nắm bắt tình hình. Khi có thông tin, tôi nhanh chóng ghi lại rồi chuyển đi theo ám hiệu, bảo đảm an toàn, bí mật.
Ngày 25-12-1951, một nhóm địch tụ tập nghỉ ngơi tại quán nước bên bờ ao đầu làng sau khi đã uống rượu. Chúng đỗ ô tô ngay cạnh bờ ao, rồi gọi tôi đến rửa xe. Phát hiện trên xe có nhiều súng, tôi nhanh chóng ra tín hiệu bàn bạc với các bạn trong tổ để cùng hành động. Lợi dụng lúc địch mất cảnh giác, tôi giả vờ làm việc, vừa quan sát vừa dần đến khu vực để súng. Tôi lựa lấy mấy khẩu súng giấu xuống ao. Chờ đến đêm, khi mọi thứ đã yên tĩnh, tôi cùng các đội viên quay lại dưới ao mò súng rồi bí mật chuyển giao cho lực lượng du kích”.
Trong thời gian hoạt động (1949-1954), Đội thiếu niên du kích Đình Bảng đã bí mật lấy được 13 khẩu súng các loại, 1 máy thông tin bộ đàm, hàng trăm hòm ắc-quy, nhiều đạn, lựu đạn... Các đội viên còn lọt được vào trận địa của địch, phá hủy 3 khẩu đại bác, 1 súng cối, 8 đại liên và 1 trung liên. Những chiến công xuất sắc ấy đã góp phần quan trọng cùng lực lượng du kích và nhân dân Đình Bảng giải phóng quê hương.
NINH CHÂU