Năm 2014, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân phát hành trường ca “Phía sau mặt trời” của Đại tá, nhà báo, nhà văn Trần Thế Tuyển. Tác phẩm là sự kết tinh từ những năm tháng chiến đấu gian khổ và đầy ký ức của ông trên các chiến trường ác liệt.
Năm 1970, từ mái trường cấp 3 của quê hương Hải Hậu, Nam Định, chàng thanh niên Trần Thế Tuyển lên đường nhập ngũ. Ông là chiến sĩ của Trung đoàn 174, chiến đấu tại chiến trường Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long. Trong ký ức người lính năm xưa, trận chiến Long Khốt để lại dấu ấn sâu đậm nhất.
    |
 |
Đại tá, nhà báo Trần Thế Tuyển (đứng thứ ba, từ trái sang) nhận bằng tôn vinh giá trị kỷ lục. Ảnh: VietKings
|
Từ năm 1972 đến tháng 4-1975, ông cùng đồng đội chiến đấu trên tuyến biên giới Tây Nam. Long Khốt là nơi gần 1.000 cán bộ, chiến sĩ của Trung đoàn 174 đã anh dũng hy sinh. Đại tá Trần Thế Tuyển kể: “Năm 2008, chúng tôi vận động đồng đội và nhân dân xây dựng Đền thờ liệt sĩ Long Khốt tại xã Thái Bình Trung, huyện Vĩnh Hưng, tỉnh Long An. Đêm thả hoa đăng trên dòng sông biên giới, nơi hàng trăm đồng đội còn nằm lại, như có ai mách bảo, trong đầu tôi vang lên 4 câu thơ: “Thân ngã xuống thành đất đai Tổ quốc/ Hồn bay lên hóa linh khí quốc gia/ Ngàn năm mãi mãi ngân nga/ Tiếng chuông Long Khốt gấm hoa dâng đời”. 4 câu thơ ấy được khắc lần đầu tiên trên quả chuông đồng đặt tại Đền thờ liệt sĩ Long Khốt. Từ đó, hai câu thơ đầu lan tỏa rộng khắp và được khắc ghi tại nhiều công trình tưởng niệm, đền thờ liệt sĩ trên cả nước”.
Tháng 6-2025, sau quá trình thẩm định hồ sơ đề cử, Tổ chức Kỷ lục Việt Nam (VietKings) đã chính thức trao tặng bằng tôn vinh giá trị nội dung kỷ lục Việt Nam đến Đại tá, nhà báo Trần Thế Tuyển với nội dung: Người sáng tác đôi câu đối “Thân ngã xuống thành đất đai Tổ quốc/ Hồn bay lên hóa linh khí quốc gia”, trích từ tác phẩm “Phía sau mặt trời”, được khắc ghi tại các đền thờ anh hùng liệt sĩ, bảo tàng và các điểm văn hóa tâm linh trên cả nước nhiều nhất với gần 100 điểm, từ năm 2008 đến 2025.
Đôi câu đối là lời nhắc nhở thiêng liêng về máu xương của các thế hệ cha anh đã hiến dâng cho nền độc lập, tự do của dân tộc. Mỗi tấc đất, ngọn núi, mỗi dòng sông của Tổ quốc đều thấm đẫm sự hy sinh cao cả ấy. Họ không chỉ sống mãi trong lịch sử mà còn hóa thân thành sức mạnh tinh thần, thành linh khí của dân tộc, tiếp thêm ý chí và niềm tin cho các thế hệ hôm nay và mai sau. Từ đất đai Tổ quốc đến linh khí quốc gia là một hành trình thiêng liêng của sự hy sinh và hóa thân. Đó cũng là thông điệp về lòng biết ơn, về trách nhiệm gìn giữ và xây dựng đất nước mà tác giả muốn gửi gắm. Như một cơ duyên đặc biệt, hai câu thơ đã vượt ra khỏi khuôn khổ của một tác phẩm văn học để trở thành lời tri ân đến các anh hùng liệt sĩ.
Tác giả đôi câu đối, Đại tá, nhà báo, nhà văn Trần Thế Tuyển nguyên là Trưởng cơ quan đại diện phía Nam Báo Quân đội nhân dân; nguyên Phó cục trưởng Cục Báo chí, Bộ Văn hóa-Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch); nguyên Tổng biên tập Báo Sài Gòn giải phóng. Từ năm 2020 đến 2025, ông giữ cương vị Phó chủ tịch Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam, Chủ tịch Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ TP Hồ Chí Minh. Hiện nay, ông là thành viên Ban cố vấn của Hội. Gia đình ông có 5 anh em trai, trong đó người em ruột là Trần Văn Thiềng đã anh dũng hy sinh trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.
Là hội viên Hội Nhà văn Việt Nam, Đại tá Trần Thế Tuyển đã xuất bản khoảng 20 đầu sách thuộc nhiều thể loại như: Truyện ngắn, bút ký, thơ, trường ca và các tác phẩm thơ được phổ nhạc. Nhưng có lẽ, dấu ấn đặc biệt nhất của ông trong lòng bạn đọc chính là đôi câu đối mang đậm hồn cốt dân tộc: “Thân ngã xuống thành đất đai Tổ quốc/ Hồn bay lên hóa linh khí quốc gia”. Hai câu thơ giản dị mà hào sảng ấy đã trở thành lời tri ân sâu sắc đối với những người con đã ngã xuống vì độc lập, tự do, vì sự trường tồn của dân tộc Việt Nam.
HOÀNG QUÝ LÊ