Trong ký ức của tôi, có những người bạn chiến đấu mãi không thể quên. Và anh Bùi Minh Tâm, người lái xe kéo pháo năm xưa là một người như thế. Từ chiến trường khốc liệt đến những năm tháng hòa bình, hình ảnh anh vẫn luôn in đậm trong tôi với sự chân thành, dũng cảm và nghĩa tình đồng đội sâu nặng.

Trong sử sách phương Đông, hình ảnh đôi giày cỏ gắn với những lữ khách vượt núi, băng rừng. Nhưng ít người biết rằng, trong những năm đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, học viên Trường Lục quân trung học Trần Quốc Tuấn (nay là Trường Sĩ quan Lục quân 1) cũng từng tự tay bện những đôi giày cỏ để chuẩn bị cho một cuộc hành quân đặc biệt...

Trong năm 1986-1987, cán bộ, chiến sĩ Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ Bộ CHQS tỉnh Thanh Hóa (Đội Quy tập) chúng tôi đã băng qua bao cánh rừng, bao sông suối, đến các huyện thuộc tỉnh Houaphan (Lào) để tìm đưa các liệt sĩ về đất mẹ.

Hơn 20 năm trước, tôi và Thượng tá QNCN Trần Thị Oanh Lan, Phó trưởng ban Tổ chức-Chính sách, Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam cùng công tác tại cơ quan Cục Chính trị, Bộ tư lệnh Tăng thiết giáp. Sau khi nhận quyết định nghỉ hưu tháng 10-2010, chị gắn bó với Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam.

Các bạn trẻ ngày nay thường nói với nhau về thanh xuân, về những chuyến đi dài ngày, về những hoài bão tự do và khát vọng khẳng định bản thân. Mỗi lần nghe tụi nhỏ rôm rả trò chuyện, tôi lại khẽ mỉm cười, trong lòng chợt nhớ về năm tháng thanh xuân của chính mình thập niên 1980.

Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ, nhưng với Đại tá Nguyễn Huy Long, nguyên Trưởng ban Biên soạn Lịch sử Công tác Đảng-Công tác chính trị, Tổng cục Chính trị, hiện ở ngõ 95/81 phố Vũ Xuân Thiều, tổ 19, phường Phúc Lợi, TP Hà Nội, như mới vừa hôm qua. Giờ đây, khi mái tóc đã bạc, điều khiến ông trăn trở nhất vẫn là việc tìm lại hài cốt đồng đội còn thất lạc giữa đại ngàn.

Ngay sau khi Chính phủ lâm thời nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa ra mắt đồng bào, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ thị cho Ủy ban Hành chính lâm thời Nam Bộ tổ chức tàu, ghe vượt biển ra Côn Đảo đón các đồng chí tù chính trị về đất liền. Thực hiện chỉ thị của Người, Ủy ban Hành chính lâm thời Nam Bộ đã huy động và tổ chức một đoàn tàu, ghe gồm 25 chiếc vượt Biển Đông ra Côn Đảo đón gần 2.000 chiến sĩ lao tù về đất liền.

Tinh thần cách mạng và sự nhạy cảm về thời cơ giành chính quyền đã tạo nên cách hành xử độc đáo trong Cách mạng Tháng Tám năm 1945 ở huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam (nay thuộc TP Đà Nẵng).

Tôi sinh đầu năm 1931. Hồi nhỏ, tôi có tên là Nguyễn Đăng Nhược, quê ở xã Ông Đình, huyện Khoái Châu (cũ), nay là xã Triệu Việt Vương, tỉnh Hưng Yên. Hơn 80 năm đã trôi qua nhưng ký ức của tôi vẫn nguyên vẹn về những ngày vinh dự, tự hào đánh Pháp, đuổi Nhật trong Cách mạng Tháng Tám năm 1945.

Chỉ trong một thời gian ngắn, toàn bộ chính quyền tỉnh Hà Tiên (nay là tỉnh An Giang) đã về tay nhân dân. Không có đổ máu, chúng tôi đã hoàn thành nhiệm vụ tổng khởi nghĩa và tích cực chuẩn bị cho cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, bảo vệ nền độc lập của Tổ quốc.